Microsoft wil met de miljardeninvestering in ChatGPT aan AI-imperium bouwen

Investering OpenAI Wéér steekt Microsoft miljarden in het bedrijf achter chatbot ChatGPT. De techreus is van plan de baanbrekende technologie in tal van apps, van Word tot Outlook, uit te rollen. De investering roept wel allerlei ethische vragen op.

Volgens The New York Times steekt Microsoft 10 miljard dollar in OpenAI.
Volgens The New York Times steekt Microsoft 10 miljard dollar in OpenAI. Foto Koen van Weel/ANP

Microsoft gaat de komende jaren miljarden investeren in OpenAI, het laboratorium achter de revolutionaire chatbot ChatGPT. Dat heeft de techreus maandag bekendgemaakt, zonder precieze bedragen te noemen.

In 2019 stak Microsoft al 1 miljard in het lab en verwierf de exclusieve licentie van GPT-3, het taalmodel dat aan de basis staat van ChatGPT. Daarmee verkreeg het bedrijf de rechten om de taaltechnologie van OpenAI te verhandelen en in zijn eigen software zoals Office en Windows te integreren.

Sindsdien investeerde Microsoft nog eens 2 miljard in OpenAI, schrijft The New York Times. Volgens bronnen van die krant gaat het dit keer om een investering van 10 miljard.

Microsoft maakt dankbaar gebruik van de technologie die OpenAI ontwikkelt. Zo heeft het beeldgenerator DALLE al geïntegreerd in twee van zijn apps: Designer en Image Creator. DALLE-2 kan op basis van een opdracht in tekst uiteenlopende soorten beelden genereren.

Tekstuele evenknie

Op 30 november 2022 lanceerde OpenAI de tekstuele evenknie van DALLE-2: ChatGPT, een geavanceerde chatbot die op basis van een opdracht of vraag een essay kan schrijven over de Watergate-affaire of suggesties kan aanleveren voor kerstcadeaus. De chatbot werd een wereldwijde hype, maar veroorzaakte ook onrust, bijvoorbeeld in het onderwijs: scholieren en studenten gebruikten de tool al meteen om werkstukken te schrijven.

De verwachting is dat ChatGPT op allerlei manieren in de software van Microsoft verwerkt zal worden. Te denken valt aan applicaties als Word, PowerPoint en Outlook. De tekstgenerator ChatGPT zou dan in Word een werkstuk, artikel of samenvatting kunnen genereren.

In Outlook zou het e-mails automatisch kunnen beantwoorden. Ook wordt al driftig gespeculeerd over ChatGPT als concurrent van de zoekmachine Google. In plaats van een serie links, zoals bij Google, zou de chatbot een kant en klare tekst kunnen geven met het antwoord op de vraag.

Dit zou de gebruiker tijd kunnen besparen: die hoeft dan niet meer al die informatie door te spitten. ChatGPT geeft binnen een seconde een helder en compact antwoord in volzinnen.

Het nadeel is dat ChatGPT minder betrouwbaar en minder actueel is dan Google: het taalmodel kan geen feiten checken, noch op het internet noch elders. Het leunt op de miljoenen teksten waarmee het is gevoed, tot aan een bepaald moment in het verleden, zoals in het geval van ChatGPT september 2021. Ook kan het taalmodel gemakkelijk desinformatie en vooroordelen (re)produceren.

Non-profit laboratorium

Dat lijkt Microsoft er niet van te weerhouden om commerciële toepassingen te zoeken voor de revolutionaire technologie. Het wil ChatGPT integreren in zijn cloudplatform Azure, dat dient als infrastructuur voor talloze apps van andere bedrijven. Die zouden dus voortaan ook gebruik kunnen maken van ChatGPT-technologie.

Lees ook: Verbieden of juist omarmen, die tekstrobot in het onderwijs?

OpenAI werd opgericht in 2015 als een non-profit laboratorium door een klein clubje techmiljardairs, onder wie Elon Musk en Peter Thiele (een van de oprichters van PayPal), naar eigen zeggen om kunstmatige intelligentie (AI) te ontwikkelen die „de gehele mensheid ten goede zal komen”. Maar om koploper te worden op het gebied van baanbrekende AI-toepassingen als DALLE en ChatGPT bleken grote investeringen noodzakelijk. Zo ontstond de samenwerking met het beursgenoteerde Microsoft, hoewel OpenAI in zijn statuten nog steeds gecommitteerd zegt te zijn aan zijn maatschappelijke missie.

Microsoft is ook de leverancier van cloud computing-diensten aan OpenAI. Dat betekent dat het lab voor opslag en rekenkracht leunt op de infrastructuur van de techreus. Het trainen van een Large Language Model, een taalmodel zoals GPT-3 dat miljoenen teksten te ‘lezen’ krijgt en zo gaandeweg zelf leert schrijven en vertalen, is een operatie die gigantische rekenkracht en data-opslagcapaciteit vereist.

Ook voor het gebruik door het grote publiek van een toepassing als ChatGPT is OpenAI afhankelijk van het cloudplatform van Microsoft. ChatGPT was een week na zijn lancering op 30 november 2022 al door een miljoen mensen gebruikt.

Ook DALLE wordt al op grote schaal gebruikt. 1,5 miljoen gebruikers wereldwijd gebruiken de plaatjesgenerator om zo’n twee miljoen beelden per dag mee te maken. Grote bedrijven als Nestlé and Heinz experimenteren met de inzet van DALLE voor reclamecampagnes, terwijl architecten de tool gebruiken om ontwerpen voor nieuwe gebouwen te visualiseren.

Tegelijk heeft Microsoft de technologie van DALLE verwerkt in zijn app Designer, een grafische ontwerptool.

Vorige week zei Microsoft-baas Satya Nadella al in een gesprek met The Wall Street Journal in Davos dat het bedrijf van plan is om de technologie van OpenAI beschikbaar te maken voor andere bedrijven, zodat die er hun eigen apps en toepassingen op kunnen bouwen.

Onverantwoord

Niet iedereen is daar enthousiast over. Techfilosoof Marleen Stikker vindt het te hard gaan. „Het is prematuur dat Microsoft de technologie van OpenAI, die nog in de kinderschoenen staat, op grote schaal gaat integreren in zijn software. Als je kijkt naar de problemen rondom vooroordelen en desinformatie en kwesties rond auteursrechten bij DALLE-2, dan is dit onverantwoord.”

Ook hoogleraar technologie en samenleving Tamar Sharon (Radboud Universiteit) is bezorgd. „Dit is AI die vooralsnog onveilig is en ethische vragen oproept. Je zou een breed maatschappelijk debat willen voeren en regulerende wetgeving ontwikkelen. In de tussentijd zou je een moratorium moeten afkondigen over de implementatie van dit soort AI.”

Maar dat is bij haar eigen universiteit niet eens mogelijk, zegt Sharon. „We zijn onlangs overgestapt op het cloudplatform van Microsoft. Zo ben je als publieke speler overgeleverd aan een techreus en we zien nu wat daarvan de gevaren zijn.”

Stikker vindt dat we met wetgeving moeten voorkomen dat een AI als ChatGPT kan worden ingezet voor het grootschalig produceren van desinformatie. „Als je kijkt hoe voorzichtig we zijn met voedsel en medicatie. Voordat je iets op de markt mag brengen moet heel goed worden gecontroleerd of het wel veilig is. Dan zou met kunstmatige intelligentie ook moeten gebeuren. Het is tijd voor een moratorium op deze AI, die nog niet klaar is om op de markt gebracht te worden. De wetgeving van de Europese Unie gaat te langzaam en is te voorzichtig.”

Implementatie van ChatGPT in een programma als Word of een zoekmachine als Bing ziet Sharon als gevaarlijk. „Er is een groot verschil met een encyclopedie als WikiPedia. ChatGPT kan alleen taal produceren, maar heeft geen kennis. Je kunt filosoferen over wat kennis en waarheid is, maar WikiPedia is gebaseerd op het principe van gedeelde kennis en het checken van feiten. ChatGPT is puur een tool die tekst genereert, zonder te weten wat het eigenlijk zegt.”

Voor Sharon gaat het nog te veel over de tool zelf en wat-ie allemaal kan, en te weinig over de „politieke economie” die erachter zit. „Daarbij bedoel ik de miljardairs die erin investeren”, zegt Sharon, „en die zulke technologie op de markt brengen om winst te maken. In het geval van ChatGPT is dat een gebeurtenis met een gigantische maatschappelijke impact, zonder dat we daar enige democratische controle op kunnen uitoefenen. Dat zou niet moeten kunnen.”