Reportage

Ronald Koeman, de echte baas, is terug bij het Nederlands elftal

Presentatie bondscoach Ronald Koeman neemt bij zijn presentatie direct afscheid van het systeem dat onder voorganger Louis van Gaal gebruikelijk was.

Directeur betaald voetbal Marianne van Leeuwen en bondscoach Ronald Koeman, die zijn broer Erwin, Sipke Hulshoff en Patrick Lodewijks als assistenten heeft.
Directeur betaald voetbal Marianne van Leeuwen en bondscoach Ronald Koeman, die zijn broer Erwin, Sipke Hulshoff en Patrick Lodewijks als assistenten heeft. Foto Robin van Lonkhuijsen / ANP

Het is zo’n typisch Ronald Koeman-zinnetje. Hoewel subtiel verpakt, kan je er een kleine steek onder water naar zijn voorganger in horen. Gevraagd naar het belang van het trainen op penaltyseries, zegt de net gepresenteerde bondscoach dat zijn technische staf daar in zijn eerste periode bij Oranje (2018-2020) ook aandacht voor had. „Alleen, ja, je hoeft daar niet zoveel over te roepen en te zeggen, want ja, dan word je daarmee om de oren geslagen.”

Zijn voorganger, Louis van Gaal, sprak in de pers juist veel over hoe ze penalty’s tot in detail voorbereidden. Dat kon niet voorkomen dat het Nederlands elftal in de kwartfinale van het WK werd uitgeschakeld via een strafschoppenserie.

„Nou, dan is het echt zover”, zegt directeur betaald voetbal Marianne van Leeuwen opgetogen, terwijl Koeman (59) zijn handtekening onder het contract zet dat hem tot en met het WK van 2026 verbindt aan het Nederlands elftal. Alsof hij nooit is weggeweest, stapte hij maandagmiddag de KNVB Campus in Zeist binnen. Strak in pak, een hand hier, een knipoog daar – zijn aura nooit ver weg. ‘Nothing like Oranje’, staat op een groot scherm boven het podium.

Hij heeft bijna een jaar moeten wachten voor hij kon beginnen. Februari 2022 werd Koeman al benaderd door de KNVB, nadat hij in oktober 2021 was ontslagen bij FC Barcelona. „Na Barcelona was ik wel even ‘af’ van het trainer zijn, wat dagelijks heel veel druk en moeilijkheden met zich meebrengt.”

In dat opzicht kwam de bond „redelijk vroeg”. Dat hij nog geen eindtoernooi – EK of WK voetbal – heeft meegemaakt als bondscoach speelde een belangrijke rol om het nu opnieuw te doen. „En die twee jaar met de groep gaf mij zoveel plezier.”

Niks in contract

Een clausule zoals in zijn eerste periode – hij kon zijn contract bij de KNVB verscheuren als Barcelona zich zou melden, wat in augustus 2020 gebeurde – is nu niet opgenomen. Besmuikt: „Er staat niks in.”

In aanloop naar het EK-kwalificatieduel in en tegen Frankrijk op 24 maart, zijn eerste wedstrijd, neemt Koeman in tactisch opzicht afstand van de lijn van Van Gaal. Het bekritiseerde 5-3-2-systeem (vijf verdedigers, drie middenvelders, twee aanvallers) dat Van Gaal gebruikte, gaat op de schop. Koeman grijpt terug naar het klassieke 4-3-3. Dat hanteerde hij in zijn eerste periode naar tevredenheid: de finale van de Nations League werd bereikt en Oranje plaatste zich voor het EK.

Waarom de strategie van Van Gaal niet doorzetten? Vier oefenduels speelde Oranje toen Koeman in 2018 begon, waarin hij 5-3-2 probeerde. Meerdere keren kwamen ze „in de problemen”, zegt Koeman. „Vaak heb je een extra man achterin over, die kom je ergens anders tekort.” Aanvoerder Virgil van Dijk liet eerder onder Van Gaal doorschemeren voorstander te zijn van het 4-3-3-systeem. Koeman sprak al met bepalende spelers over die speelwijze.

Behoefte aan een overdracht van Van Gaal, die Oranje bijna anderhalf jaar leidde, had Koeman niet. Hij zocht geen contact. Hoewel hij in zijn eerste termijn wel zo’n gesprek had, vond hij dat nu „niet interessant”, zegt hij, wat niks te maken heeft met hun stroeve relatie in het verleden. „Ik ga het zelf doen met de staf, ik heb mijn eigen ideeën, ik heb ook de ervaring.” En ze gaan het dus „iets anders doen” qua speelwijze.

Koeman opereert vanuit Barcelona, waar hij een huis heeft. Al zal hij vaker in Nederland zijn dan in Spanje, benadrukt hij. De pijn van het vroegtijdige vertrek bij FC Barcelona – waar hij al snel de steun van het bestuur verloor – zit nog diep. Hij is sinds zijn ontslag nog niet in Camp Nou geweest en zal het stadion voorlopig ook niet bezoeken om spelverdeler Frenkie de Jong te bekijken.

Het bestuur bij de KNVB wordt onder meer gevormd door de net aangetreden directeur topvoetbal Nigel de Jong. „Formeel gezien is Nigel volgens mij mijn baas”, zegt Koeman. „Ik heb hem ooit laten debuteren bij Ajax. Dus, baas zijn: dat zal wel meevallen.” De Jong, die in de zaal zit, lacht voorzichtig. Koeman – de echte baas – is terug.