Gemeenten: spreidingswet over asielopvang in huidige vorm moeilijk uitvoerbaar

Asielopvang Het wetsvoorstel voor spreiding van de asielopvang is te complex en biedt gemeenten niet genoeg en te laat duidelijkheid. Als er niets verandert gaat de wet niet bijdragen aan een „stabiel opvanglandschap”, concluderen de gemeenten.
Volgend jaar zijn er in totaal zo’n 55.000 opvangplekken voor asielzoekers nodig.
Volgend jaar zijn er in totaal zo’n 55.000 opvangplekken voor asielzoekers nodig. Foto Kees van de Veen

De spreidingswet over asielopvang is in zijn huidige invulling moeilijk uitvoerbaar. Tot die conclusie is de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) donderdag gekomen, na gesprekken met 66 gemeenten. Het wetsvoorstel, dat momenteel voorligt ter consultatie, is te complex en biedt gemeenten niet genoeg en te laat duidelijkheid. Als er niets verandert, gaat de wet niet bijdragen aan een „stabiel opvanglandschap”, concluderen de gemeenten.

Gemeenten staan in hun zorgen over de spreidingswet niet alleen. Provincies en het Veiligheidsberaad lieten woensdag eveneens weten twijfels te hebben over de effectiviteit van het wetsvoorstel. De VNG wil „op zeer korte termijn” met staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel en Migratie, VVD) in gesprek.

De nieuwe asielwet regelt dat gemeenten desnoods gedwongen asielzoekers moeten opvangen. In totaal zijn er volgend jaar zo’n 75.000 opvangplekken nodig. Gemeenten krijgen een richtcijfer voor het aantal asielzoekers dat ze tijdens een periode van vijf jaar moeten opvangen. Ze mogen zelf weten hoe ze dat invullen. Gemeenten die voor 1 mei een plan hebben en meer opvangen dan gevraagd, kunnen een bonus tot 2.500 euro per extra plek krijgen, besteedbaar naar eigen believen.

Perverse prikkels

De gemeenten hebben aangegeven weinig vertrouwen te hebben in dat het beloningssysteem ten gunste van de asielzoekers komt. Integendeel: het kan juist voor „perverse prikkels” leiden. Zo kan het beloningssysteem gemeenten ertoe verleiden goede ideeën over asielopvang voor zichzelf te houden, in plaats van ze te delen. De problemen met asielopvang zijn bovendien niet van financiële aard, stellen gemeenten, maar zijn er vooral door een gebrek aan personeel en locaties.

De spreidingswet is onderdeel van de ‘asieldeal’ die de VVD, D66, CDA en ChristenUnie afgelopen augustus sloten om de asielcrisis te beteugelen. Nederland heeft een groot tekort aan opvangplekken voor asielzoekers, die vooral in Ter Apel een lange tijd in erbarmelijke omstandigheden de asielprocedures hebben uitgezeten. De wet kwam met veel moeite tot stand, met name vanwege interne onenigheid binnen de VVD.