Rutte III eiste van Wiebes besparing op versterking huizen bij dichtdraaien gaskraan

Gaswinning Groningen Al was de veiligheid niet zeker, het kabinet legde minister Wiebes in 2018 toch op minder huizen te versterken als hij de gaskraan dichtdraaide.

Toenmalig minister Eric Wiebes (Economische Zaken, VVD) in 2019 bij een bezoek aan de provincie Groningen om over de aardbevingen te praten.
Toenmalig minister Eric Wiebes (Economische Zaken, VVD) in 2019 bij een bezoek aan de provincie Groningen om over de aardbevingen te praten. Foto Kees van de Veen

Het kabinet-Rutte III wilde alleen instemmen met het dichtdraaien van de gaskraan onder voorwaarde dat er veel minder huizen in Groningen zouden worden versterkt. Het kabinet was zeer ontevreden over de versterkingsoperatie. Die zorgde voor veel ergernis in Groningen, was te traag en te duur. Dat blijkt uit interne en vertrouwelijke documenten die NRC en Dagblad van het Noorden bij het ministerie van Economische Zaken opvroegen met een beroep op de Wet open overheid. Die laten ook zien dat bij discussies in de ministerraad hierover, geld een veel grotere rol speelde dan het kabinet naar buiten uitdroeg.

Lees ook het grote verhaal bij dit nieuwsbericht: Hoe Wiebes het vertrouwen van de Groningers verspeelde

Het voorstel om versneld te stoppen met de Groningse gaswinning kwam in maart 2018 van de daarvoor verantwoordelijke minister Eric Wiebes (Economische Zaken, VVD). Direct nadat hij bekendmaakte dat de gaskraan zou dichtgaan, kondigde Wiebes ook zijn voornemen aan om de versterkingsoperatie te pauzeren, en te werken aan een nieuwe aanpak. Dat leidde tot een conflict met de Groningse bestuurders. Volgens hen was die ommezwaai prematuur, omdat nog onduidelijk was hoe het dichtdraaien van de gaskraan precies zou uitpakken voor de veiligheid.

De voorwaarde die Wiebes vanuit het kabinet had meegekregen beperkte zijn ruimte om met gemeenten te onderhandelen. Tot op de dag van vandaag zijn duizenden bewoners onzeker over de veiligheid van hun woning en zitten duizenden anderen in een langdurig, rommelig en ingrijpend versterkingsproces.

Geen soelaas

Bekend was dat Wiebes zelf het dichtdraaien van de gaskraan zag als enige manier om Groningen veilig te maken. Het grootschalig versterken van huizen zou daarvoor geen soelaas bieden, vooral omdat dat uiterst traag en rommelig verliep. Maar dat het kabinet het inkrimpen van de versterking als voorwaarde stelde, is nieuw.

Later zou blijken dat het pauzeren van de operatie en de ruzie met de regio de versterking heeft vertraagd en ingewikkelder maakte.

Dat het kabinet het inkrimpen van de versterking als voorwaarde stelde blijkt onder meer uit een nota aan Wiebes. Daar in schrijft een ambtenaar: „Tegen de achtergrond van een scherpe daling van de gaswinning en de definitieve beëindiging in het vooruitzicht, heeft u van het kabinet niet het mandaat gekregen om de [...] versterkingsoperatie ongewijzigd door te zetten.” In stukken ten behoeve van de besluitvorming in de ministerraad staat „de veronderstelling is dat er vanaf 2023 geen versterking meer nodig is als er wordt besloten tot een volledige afbouw naar 0.”

De stelligheid van het kabinet is opmerkelijk. Begin 2018 was het nog onzeker of minder gaswinning op korte termijn zou leiden tot meer veiligheid. Zo schreef een ambtenaar van Wiebes aan collega’s: „[De minister] lijkt te suggereren dat we er financieel beter van kunnen worden, omdat het een versterkingsoperatie zou schelen. Vraag is of dat zo is (Want hoeveel jaar gaan de aardbevingen nog door?) […] Het lijkt een manier om van de versterkingsoperatie af te komen.”

Het ministerie wilde gedurende de parlementaire enquête niet reageren.

Weekend 5-14