Bomen op het Schouwburgplein? Zo moet het ‘grijze’ Rotterdam de komende jaren groener worden

Tentoonstelling Een expositie in de Bibliotheek van Rotterdam toont hoe parken en pleinen de versteende stad moeten vergroenen. Zo wordt het Hofplein omgebouwd van een „verkeersmachine” tot een plek waar je kan verblijven.

Het Rijnhavenpark moet zo’n 18 hectare groot worden.
Het Rijnhavenpark moet zo’n 18 hectare groot worden. Artist impression MVVA / Barcode Architects

Tot half oktober worden in de hal van de Centrale Bibliotheek de maquettes tentoongesteld van acht Rotterdamse stadsparken die de komende jaren gerealiseerd moeten worden. Het gaat om een combinatie van bekende plekken die gaan vergroenen – Hofplein, Schouwburgplein, Westblaak, Hofbogen, Prins Alexanderplein – én nieuw te ontwikkelen parken: Rijnhavenpark, Nelson Mandelapark (in de Maashaven) en Getijdenpark Feyenoord.

De opgave voor de stad is groot, vertelt Annemieke Fontein terwijl ze langs de expositie Rotterdam wordt groen! loopt. Zij is hoofd landschapsarchitectuur bij Stadsontwikkeling en in die rol mede verantwoordelijk voor de uitvoering van deze stadsprojecten. In het coalitieakkoord van Leefbaar Rotterdam, D66, VVD en Denk van juni staat dat Rotterdam moet „transformeren van een grijze stad naar een groene stad”. Doel is in vier jaar twintig hectare te vergroenen. Daar mikte het college in de periode 2018-2022 ook op, volgens de gemeente kwam het uit op 21,5 hectare (bijna 30 voetbalvelden).

‘Ergens een plantsoentje?’

Hoe moeilijk is het om te vergroenen in een versteende stad? „Het mooie is dat we in en langs de rivier ruimte hebben om parken te maken”, zegt Fontein. Ze noemt de ontwikkeling van havenbekkens tot het Rijnhavenpark en Nelson Mandelapark. „En de Hofbogenlijn is 2 kilometer lang en 6 meter breed. Dan maak je al flink wat meters.”

Koen van Laar, programmamanager stadsprojecten, is ook aangeschoven en vult aan: „Het is ook een mindset. Elke keer als je ergens een pleintje of straatje herinricht, ga je kijken: kunnen we nog ergens bomen kwijt? Ergens een plantsoentje?”

Fontein: „En daken! Daar zijn nog wel wat hectares te halen. En versteende binnenterreinen. De grootste kansen liggen bij de Rotterdammers zelf, omdat zij veel verharde tuinen hebben. Ongeveer 40 procent van de ruimte in Rotterdam is openbaar, 60 procent is in handen van particulieren, woningcorporaties, bedrijven. Dáár liggen ook kansen.”

De acht projecten kosten samen „dik 360 miljoen euro”, zegt Van Laar. Het belang van meer groen in de stad wordt steeds urgenter door klimaatverandering, benadrukt Fontein. Tegelijkertijd neemt de druk op de openbare ruimte toe. 50.000 woningen wil de stad tot 2040 bouwen. „Voor al die bewoners die erbij komen, wil je dat er groen komt”, zegt Fontein. „Veel woningen komen in de as van de stad, van Hofplein tot Feyenoord City en Zuidplein, dat zijn ook de plekken waar nu het minste groen is.”

De vier plannen voor het centrum uitgelicht.

Annemieke Fontein vertelt tijdens het Bibliotheek-college op 27 september (19.30 u) meer over de stadsprojecten en op 6 oktober (15.00 u) geven de projectleiders een toelichting op alle acht de projecten.

Schouwburgplein
Van sfeerloos naar ‘podium van de stad’

Artist impression Zwartlicht / Jeroen van Kesteren

 

Kaal, sfeerloos, slecht beloopbaar, weinig groen. Zo denken bewoners over het huidige Schouwburgplein, bleek tijdens het participatietraject. Al waren er ook die het zo wilde houden.

Dat het dak van de parkeergarage lekt en er een stalling voor fietsen (700) moet komen zijn redenen dat het plein op de schop gaat. Het plein moet één geheel worden, van de gevel van De Doelen tot die van de Schouwburg, zodat culturele instellingen er kunnen programmeren als ‘podium van de stad’. Terrassen, nu gelegen aan de zijkant, moeten er ook onderdeel van uitmaken. De huidige vloer van staal en hout gaat eruit, er komen tegels. En groen (bomen, struiken) – eronder waterberging. De bomen worden in een grote bak met aarde geplant.

De straten voor De Doelen en de Schouwburg worden afgesloten voor auto’s. De ingang van de parkeergarage komt aan de Weena.

Start werkzaamheden: 2025

Hofplein
Rotonde wordt ‘totaal andere beleving’

Artist impression Juurlink & Geluk

 

Het Hofplein moet een „verblijfsplek” worden in plaats van een „verkeersmachine”, zegt Fontein. Het is een ingrijpende herinrichting van een van de drukste verkeerspunten van de stad. De rotonde verdwijnt en wordt een rechthoek van wegen (twee rijstroken), met brede trottoirs en fietspaden. De vele verkeerslichten verdwijnen. „Iedereen was bezorgd over de verkeersafwikkeling”, zegt ze. „Maar veel verschillende modelstudies hebben bewezen dat het systeem dit aankan omdat het autobezit en -gebruik afnemen.”

Onder het plein wordt water opgeslagen. In het ‘verblijfsgebied’ bij de fontein rijden straks wel trams, de tramrails wordt niet verlegd. „Nu kan je niet bij dat middengebied komen, straks wel, met hele brede zebrapaden. Er komen zo’n 150 bomen bij. Het wordt een totaal andere beleving van die plek.” Het plein wordt bijna twee keer zo groot.

Start werkzaamheden: 2023

Hofbogenpark
Dwalen langs de boomkronen

Artist impression De Urbanisten

 

Waar tot 2006 het spoor van de Hofpleinlijn van en naar Den Haag-Scheveningen liep, moet over een paar jaar een groen stadspark liggen met vijvertjes en verschillende soorten planten. Bijna twee kilometer lang is het spoorviaduct in Noord, waar het langverwachte en veelbesproken Hofbogenpark op komt te liggen.

Behalve een rijksmonument is het „een ingewikkeld stuk vastgoed” om iets mee te doen omdat het veel verschillende eigenaren had, vertelt Van Laar. Voor de realisatie (het definitieve ontwerp komt dit najaar) is de gemeente een samenwerking aangegaan met de eigenaar van de Hofbogen, de Dudok Groep.

Boven is het een bijzondere ervaring – nu al. „De bomen die aanpalend op de straat staan, doen enorm mee in je beleving”, vertelt Fontein. „Je loopt helemaal door de boomkronen. Daarom vergroenen we ook de aanliggende straten en pleinen.”

Start aanleg: 2023

Blaakpark
Hier is het ‘gevecht om de ruimte’ te zien

Artist impression gemeente Rotterdam

 

Met twee dubbele rijstroken is de Westblaak een drukke verkeersader. Plan is om – twee – rijstroken te schrappen en zo ruimte te creëren voor het Blaakpark: een groenstrook die loopt van het Eendrachtsplein tot iets voorbij de Coolsingel. Een serieuze optie is dat dit recreatiegebied – met bankjes, bomen, perkjes en het al bestaande skatepark – aan de zonnige noordkant van de Westblaak komt te liggen met één tweebaansweg aan de andere kant. Voordeel is dat je dan een ruimte krijgt die helemaal autovrij is, zegt Fontein.

De gemeente onderzoekt nu wat het effect van de komst van het park is op het verkeer, de economie en de ruimte die ondergronds nodig is voor wateropvang, boomwortels en leidingen. Door twee rijstroken te schrappen wordt zo’n zeven meter gewonnen. Fontein: „Het wordt steeds meer een gevecht om de ruimte om alles erin te krijgen.”

Start werkzaamheden: 2027