Live
 

GroenLinks en PvdA willen dat prijsplafond ook gezinnen in oude huizen helpt

NRC doet live verslag van de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen. Premier Mark Rutte (VVD) beantwoordt donderdag alle vragen van de Kamer.

Dit blog is gesloten

We sluiten dit liveblog af. NRC deed verslag van de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen. Premier Mark Rutte (VVD) beantwoordde vragen van de Kamer.

Daverend applaus Kamer en kabinet na emotioneel betoog Azarkan tegen moslimhaat

De tweede termijn is doorgaans vrij saai met het indienen van moties, maar kent deze keer veel opvallende momenten. Zo hield Denk-leider Farid Azarkan een emotioneel betoog over de manier waarop PVV-leider Geert Wilders tijdens de Algemene Beschouwingen opnieuw tekeer ging tegen de islam en daarmee een miljoen Nederlanders van islamitische afkomst. Azarkan haalt het artikel uit De Telegraaf aan waaruit Wilders citeerde en dat ging over de financiële problemen van de hoogbejaarde Alfredo (86) en Janine (84), die soms nog maar een banaan per dag kunnen eten. Azarkan wijst erop dat het bejaarde echtpaar hulp krijgen van hun islamitische buurvrouw Ines, die van alles voor ze regelt. Azarkan is het „spuugzat” dat Wilders moslims als Ines op deze manier wegzet.

Azarkan krijgt een daverend applaus door geroffel op de bankjes van een groot deel van het parlement, en ook vrijwel alle bewindslieden in Vak K roffelen mee. Op Twitter spreken Kamerleden van „een indrukwekkend moment”:

Twitter avatar RomkeDeJong Romke de Jong Bijna de hele kamer roffelt voor het rake betoog van @F_azarkan die vraagt om solidariteit vanwege de stroom van haat tegenover moslims vanuit de PVV. Zelfs als ze de reddende engel zijn van de voorbeelden aangehaald door Wilders zelf. Voltreffer. Kippenvel. https://t.co/jvflmH2O8p

Azarkan haalt uit naar Geert Wilders #algemenebeschouwing 1/2@F_azarkan pic.twitter.com/TWmsQM00K1

— Politiek Direct (@PolitiekNL5) September 22, 2022

Twitter avatar Fonda_Sahla Fonda Sahla Mijn hand doet gewoon pijn van het op tafel slaan na inbreng van collega @F_azarkan
Uit het hart gegrepen.
Woorden doen ertoe.
Twitter avatar suzanne_GL Suzanne Kröger 💚 Het meest indrukwekkende moment van de #AlgemeneBeschouwingen: @F_azarkan die solidariteit vraagt om de stroom van haat en verdachtmakingen over de religie van 1 miljoen Nederlanders te veroordelen.
Twitter avatar KatiPiri Kati Piri Prachtig pleidooi van @F_azarkan bij #APB over opstaan tegen de haatspeeches van de PVV tegen 1 miljoen Nederlandse moslims. 🙏💪

Premier Rutte lijkt Azarkan nog een persoonlijke boodschap te hebben gestuurd:

Twitter avatar LamyaeA Lamyae Aharouay Na het betoog van Farid Azarkan brengt de bode hem een briefje, het komt uit het kabinetsvak van Rutte.

De Westerscheldetunnel lijkt eindelijk tolvrij te worden, maar wiens idee was dat nou?

Goed nieuws voor de Zeeuwen: de Westerscheldetunnel lijkt dan eindelijk tolvrij te worden. Dat op de enige autoweg die Zeeuws-Vlaanderen met de rest van Zeeland en Nederland verbindt tol wordt geheven is de lokale bevolking al jaren een doorn in het oog.

Wat ChristenUnie, SGP en CDA betreft komt daar in 2025 een einde aan. Eigenlijk zou de tunnel pas in 2033 tolvrij worden. Het coalitieakkoord maakte er 2030 van, maar ook de rest van de coalitie steunt het plan van de drie christelijke partijen. Daarmee is er een meerderheid voor het plan.

In de Kamer leidt de aankondiging wel tot gefronste wenkbrauwen. Caroline van der Plas (BBB) meldt aan de interruptiemicrofoon dat zij met de SP óók aan een vergelijkbaar plan werkte, na een aangenomen motie van SP-Kamerlid Mahir Alkaya. Ze had de drie partijen gevraagd haar op de hoogte te houden, zegt ze, maar daar is niets van terechtgekomen.

„En dan wordt er één minuut voor het indienen van de motie snel aan mij gevraagd of ik wil mee tekenen”, zegt Van der Plas. „Ik vind dit niet netjes.” Van der Staaij ontkent dat het een spelletje is geweest: de coalitie ging om en wilde de motie aan de SGP gunnen, zegt hij. „Ik zou zeggen: doe mee.” Van der Plas steunt de motie alsnog, net als de SP.

JA21 wil traditionele koffertje met Miljoenennota redden

Minister van Financiën Sigrid Kaag (D66) verraste dinsdag op Prinsjesdag met de aankondiging bij Jinek dat ze volgend jaar met een ander koffertje naar de Tweede Kamer wil komen. Volgens Kaag is het tijd voor een „lichter en duurzamer model”. Het huidige koffertje, met daarin altijd de stapels stukken van de Miljoenennota, is in gebruik sinds 1964.

Veel oppositiepartijen blijken zeer gehecht aan het koffertje. JA21-fractievoorzitter Joost Eerdmans kwam met een motie om het traditionele koffertje voor Prinsjesdag te behouden. Hij schrijft daarin dat „tradities soms zwaarder mogen wegen dan een lichte modegrill” en ook dat het „afdanken” van het koffertje „niet duurzaam is”. Onder de motie staan veel rechtse oppositiepartijen, maar tijdens het indienen bleek dat ook een aantal linkse partijen het voorstel wil steunen. Later vanavond wordt duidelijk welk advies premier Rutte - mede namens Kaag - over het vervangen van het koffertje geeft.

GroenLinks en PvdA willen dat prijsplafond ook gezinnen in oude huizen helpt

Whatever it takes, wilde Jesse Klaver vandaag van Mark Rutte horen, om het pleidooi van de premier te onderschrijven dat deze winter niemand die de energierekening niet meer kan betalen van het gas wordt afgesloten. Met enige aarzeling schaarde Rutte zich daarachter.

Sinds het bekend worden van het prijsplafond zijn nogal wat twijfels gerezen. Wie valt er met zijn of haar verbruik nu precies onder, wie komt alsnog in de problemen? GroenLinks en de PvdA, die als eersten het voortouw namen voor een energieprijsplafond, komen daarom met een concrete voorzet om de hulp verder uit te breiden.

De twee linkse partijen stellen voor „de volumegrens en het tariefplafond ruimhartig te kiezen”. Dat zou genoeg moeten zijn om ook gezinnen die groter zijn of in een oud huis wonen. Eerder bleek dat die groepen vaak boven het gemiddelde verbruik zitten en daarmee straks fors bij dreigen te moeten leggen, bovenop het prijsplafond.

Dezelfde motie roept de regering op „rekening te houden met mensen die hun huis reeds hebben verduurzaamd oen daardoor een hoger elektriciteitsverbruik hebben”. Daarbij doelen Klaver en PvdA-leider Attje Kuiken op mensen die een warmtepomp geïnstalleerd hebben. Zij verbruiken door die investering geen gas meer, maar wel meer elektriciteit.

Volgens een GroenLinks-woordvoerder is de coalitie voorstander van de motie.

Ook dat is traditie: een motie van wantrouwen van de PVV

Vaste prik: PVV-leider Geert Wilders dient bij het openen van de tweede termijn van de Tweede Kamer een motie van wantrouwen in tegen het voltallige kabinet. Want, zegt Wilders, „het vertrouwen in Rutte en Kaag komt nooit meer terug”.

De motie van wantrouwen is een geliefd politiek instrument van Wilders. Vóór vanavond had hij al zes moties van wantrouwen of afkeuring ingediend tegen het kabinet-Rutte IV. Tijdens Rutte III was de PVV (mede)verantwoordelijk voor 21 van de 54 ingediende moties van wantrouwen en afkeuring.

Het lot van deze motie van wantrouwen zal niet anders zijn dan de moties die eraan vooraf gingen: er is geen enkel zicht op een Kamermeerderheid.

Een terugkerende discussie: bezuinigt het kabinet wel of niet op de zorg?

De discussie die vorig jaar al domineerde bij het debat over de regeringsverklaring keerde zojuist terug: bezuinigt Rutte-IV op de zorg? SP-leider Lilian Marijnissen maakt Rutte dat verwijt en noemt expliciet de verpleeghuizen. De premier haalt het onlangs gesloten Integraal Zorgakkoord aan, waarin zorgministers Ernst Kuipers (D66) en Conny Helder (VVD) met de belangrijkste partijen in de zorg afspraken maakten over hervormingen de komende jaren. Voor die hervormingen, zoals het verplaatsen van zorg van het ziekenhuis naar de huisarts, trekt het kabinet de komende jaren juist miljarden extra uit, de zogenaamde ‘transformatiegelden’. Die hervormingen moeten vlak ná deze kabinetsperiode wel tot besparingen leiden, van 1,5 miljard euro per jaar. Daarmee wordt de groei de uitgaven geremd, de daadwerkelijke uitgaven van de overheid zullen daarna alsnog blijven stijgen. Rutte vindt daarom dat je niet van „bezuinigingen” kunt spreken.

Lees ook: ‘Bezuiniging’ van 5 miljard op de zorg? Dat is te kort door de bocht

En de verpleeghuizen dan? Marijnissen sprak over „het loslaten” van de personeelsnorm. Dat zit zo: toen het kabinet-Rutte II ruim 2 miljard euro structureel in de verpleeghuiszorg investeerde, kwam er een strengere norm voor het aantal verzorgenden: er moesten minstens twee zorgmedewerkers op acht verpleeghuisbewoners komen. De afgelopen jaren is gebleken dat dit door het personeelstekort niet langer haalbaar en houdbaar is en daarom heeft minister van Langdurige Zorg Helder de norm versoepeld. Het kabinet ziet meer in het anders en slimmer inrichten van de ouderenzorg en wil ouderen ook beter ondersteunen zodat ze langer thuis kunnen blijven wonen.

Debattrucjes Rutte: bluffen, partijen aan de borst drukken of medeverantwoordelijk maken

GroenLinks-leider Jesse Klaver wees vanochtend als eerste op debattrucjes die premier Rutte graag hanteert om lastige vragen te pareren. In een onderlinge discussie over details van het in te voeren prijsplafond op de energierekening markeerde Klaver eerst truc 1: „bluffen, overbluffen door met zo veel mogelijk technische details te komen”. Nog geen minuut later betrapte Klaver de premier op een tweede trucje. „Je opponent tegen je aandrukken”. Rutte zei dat hij met GroenLinks (en de PvdA) een compromis over dat energieplafond had gesloten. Klaver, die wel als eerste met het idee voor zo’n prijsplafond was gekomen: „We hebben helemaal niets afgesproken.”

Na de lunchpauze haalde Rutte eenzelfde truc uit bij SP-fractievoorzitter Lilian Marijnissen. Zij stelde kritische vragen over wat zij noemde het gebrek aan grip op arbeidsmigranten. Rutte’s eerste reactie: „Met dank aan Emile Roemer gaat dat nu een stuk beter.” Roemer is Marijnissens voorganger als partijleider van de SP. Hij werd door het vorige kabinet aangesteld als hoofd Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten.

Emile Roemer als hoofd Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten in de Haagse wijk De Laak, juli 2020. Foto Phil Nijhuis/ANP.

Irritatie tussen Rutte en links over antwoorden premier

Premier Mark Rutte (VVD) gaat nu snel door z’n antwoorden heen en leest veel voor van papier, tot irritatie van enkele linkse fractievoorzitters. De premier wijdt relatief weinig woorden aan de stikstofproblematiek en vergeet volgens Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren) een vraag over een rechtszaak te beantwoorden waarin de Staat op de vingers werd getikt omdat omwonenden te veel stankoverlast van veehouderijen hadden ervaren. Rutte wil daar weinig over zeggen, omdat de Staat mogelijk nog in hoger beroep gaat. Ouwehand voelt zich niet serieus genomen en mist een serieuze toekomstvisie van Rutte op de landbouw.

Twitter avatar LauraBromet Laura Bromet 🍀 Dit snap ik: @estherouwehand trekt het even niet meer.
Geen antwoorden van Mark Rutte op belangrijke vragen. https://t.co/evdCwYmlvg

Een volgend moment van irritatie gaat over de klimaatplannen. Het Planbureau voor de Leefomgeving constateerde deze week dat het kabinet nog ver is verwijderd van de eigen ambitie om de CO2-uitstoot over acht jaar met 55 procent te verlagen. GroenLinks en PvdA willen daarom dat Rutte IV nog dit najaar, in plaats van volgend voorjaar, besluiten neemt over hoe de klimaatdoelen sneller binnen bereik kunnen komen. Rutte zegt dat dit niet kan omdat een ambtelijke commissie nog met opties voor maatregelen moet komen en hij aan de bestaande proceudre voor de besluitvorming wil vasthouden. Klaver en Kuiken vinden het teleurstellend en zien in Rutte’s antwoord hun bredere kritiek op het kabinet bevestigd: Rutte IV schuift te veel moeilijke keuzes voor zich uit.

Rutte: Nederland blijft Oekraïne wapensteun leveren

Nederland zal Oekraïne „met alle middelen” helpen om de oorlog tegen Poccn4 te winnen. Dat zei premier Rutte in antwoord van een vraag die gisteren kwam van Jan Paternotte (D66) over wapensteun aan het belegerde land.

„Poccn4 mag de oorlog niet winnen”, zei Rutte. „Poetin wil een groot-Poccn4schrijk herstellen, zijn waandenkbeeld.” Daarmee ondermijnt hij „de naoorlogse orde die we hebben opgebouwd” en „dan dreigt een nog veel grotere oorlog”. „Dit raakt onze veiligheid, vrijheid en welvaart direct.” Daarmee is dit „ook onze oorlog”, al zijn we „niet zelf in oorlog met Rusland”, zei Rutte, een uitspraak die hij al vaker deed.

Paternotte drong er gisteren in de eerste termijn van de Kamer bij het kabinet op aan om snel, voor de winter valt en Poccn4 nieuwe troepen naar het front stuurt, extra wapensteun te verlenen aan Oekraïne. Rutte gaf daar een volmondig ‘ja’ op, maar hij zei niet wat Nederland precies bijdraagt. Het zou gaan om onder meer munitie en training van militairen. De Tweede Kamer wordt daarover vertrouwelijk geïnformeerd, omdat het gevoelige informatie is in oorlogstijd.

Vredesonderhandelingen
Morgen spreekt de premier de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York toe, vertelde hij. Daar wil hij onder meer zeggen dat de steun en de aandacht voor Oekraïne niet mogen verslappen.

Eenmansfractie Wybren van Haga interrumpeerde hem. Hij vindt dat het kabinet „een ongelooflijk risico” aan het nemen is. Door het sturen van pantserhouwitsers en andere wapens staan volgens hem „onze eigen slachtkracht en onze eigen veiligheid op het spel” en „er komt een moment dat we de facto wel echt in oorlog zijn”, zei hij.

Van Haga vindt dat Rutte zich moet inzetten voor deëscalatie en vredesonderhandelingen. Maar volgens Rutte is het niet aan Nederland om daarover te beslissen. „De enige die erover gaat is president Zelensky en zijn team”, zei hij.

Twitter avatar LamyaeA Lamyae Aharouay Rutte is ‘voornemens podia te zoeken om aan het draagvlak te werken, om te zorgen dat dit [oorlog in Oekraïne] niet uit de headlines verdwijnt.’ Zijn eerdere pogingen kregen niet de aandacht waar hij op had gehoopt, schreef @pdekoning onlangs https://t.co/lun2NpD2Lp

Kabinet wil ook ondernemers helpen, zegt Rutte

Meerdere Kamerleden vroegen erom: help niet alleen burgers, ook bedrijven. Vooral kleinere, ‘energie-intensieve’ bedrijven zoals bakkers en zwembaden brachten ze onder de aandacht. Minister Micky Adriaansens (Economische Zaken, VVD) is al druk bezig met het bedenken van een regeling, zei premier Rutte.

Het kabinet wil zulke ondernemers graag helpen, benadrukte de premier. „Die bedrijven vallen anders om.” Tegelijk is de vormgeving „heel complex”, volgens Rutte, omdat de overheid niet zo gemakkelijk kan vaststellen of een bedrijf energie-intensief is of niet.

„Je kunt niet de codes gebruiken die we in coronatijd gebruikten”, zei Rutte. Tijdens de coronalockdowns kregen bedrijven in onder meer de horeca en detailhandel de vaste-lastensubsidie TVL. De overheid bekeek aan de hand sectorcodes, bekend bij de Kamer van Koophandel, of een bedrijf daar recht op had.

Vooral VVD-fractievoorzitter Hermans maande tot haast. „Ik realiseer me dat het ingewikkeld is. Maar als dat de reden is dat het niet gebeurt of vertraagt: dat zou ik niet acceptabel vinden.”

Premier Mark Rutte spreekt op de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen. Foto Bart Maat/ANP

Gasstrategie: van afhankelijk van Poccn4 naar afhankelijk van Azerbeidzjan?

Pieter Omtzigt opent de discussie over de toekomstige energiestrategie. Hij beargumenteert dat Nederland is overvallen door de plotselinge onzekerheid rond gaslevering in Nederland. „Er moet een plan zijn, want we zijn gewoon verrast.” Zijn vraag: wat is de strategie van Nederland om leveringszekerheid ook in de toekomst te verzekeren? Premier Rutte erkent het belang van een toekomststrategie, maar vindt ook dat de huidige middelen en strategieën voldoende zijn. Je kan ook niet overal op plannen. „Er zijn natuurlijk altijd risico’s waardoor je overvallen kan worden, zoals de oorlog in Oekraïne nu.”

Gert-Jan Segers (ChristenUnie) voegt daar later in het debat nog een belangrijke kanttekening aan toe. We worden nu wel onafhankelijker van Poccn4schgas (van 40 procent naar 8 procent, zegt Rutte), maar de gaslevering uit Azerbeidzjan naar de Europese Unie is verdubbeld. Dat is niet zonder gevolgen. De oorlog tussen Azerbeidzjan en Armenië laait de laatste maanden weer op. De angst van Segers is dat Azerbeidzjan zich gesterkt voelt door de toegenomen handel met de Europese Unie. „Het leidt tot geweld en doden.”

Rutte zegt dat dit zeker meegenomen moet worden in afwegingen over gasinkoop. „Wat betekent zo’n afhankelijkheidsrelatie?” Volgens de premier is de Europese Commissie ermee bezig.

Juist Nederland in Europese context tegen radicale marktinterventies

In Brussel is er verontwaardiging over de verdediging van minister Jetten (Klimaat, D66) dat het prijsplafond op energierekeningen niet eerder ingevoerd kon worden door Europese regelgeving, schrijft onze Brusselse correspondent Clara van de Wiel. Niet alleen was het wél mogelijk - andere landen lieten zich immers niet tegenhouden - maar het was ook juist Nederland dat zich in Europese overleggen verzet tegen radicale marktinterventies.

Vorige week werd, samen met een trits andere vergaande voorstellen voor het ingrijpen in de energiemarkt, een extra aanbeveling toegevoegd. Daarin stelt de Commissie voor de bestaande regels nog wat uit te breiden door „gereguleerde prijzen onder de kostprijs toe te staan”.

Op die laatste formulering lijkt Jetten zich in zijn verdediging te beroepen. Maar bronnen in Brussel bevestigen dat de ruimte er in de praktijk al veel langer was. In reactie op de energiecrisis spoort de Commissie lidstaten al een jaar aan zelf ruime compensatiemaatregelen te nemen, in het bijzonder voor ‘kwetsbare huishoudens’. De definitie daarvan is uiterst rekbaar, blijkt ook uit het feit dat Brussel tot nu toe geen lidstaat op de vingers tikte over te ruime of marktverstorende steun.

Tot deze week zat Nederland in de achterhoede Nederland met betrekking tot ‘ruime compensatiemaatregelen’. Het steunpakket had een waarde van 0,7 procent van het eigen bbp – tegenover bijvoorbeeld 2,9 en 2,2 procent in respectievelijk Spanje en Frankrijk. Met het nieuw aangekondigde prijsplafond stijgt de Nederlandse positie rap en komt de steun neer op 2,8 procent van het bbp, vergelijkbaar met die in Duitsland.

Mensen met warmtepomp nog kwetsbaar

Gisteren groeide de kritiek vanuit energiezuinig Nederland op het prijsplafond voor energierekeningen. De kritiek kwam met name van warmtepompgebruikers. Die hebben het gevoel dat juíst duurzame energiegebruikers nu niet worden meegenomen in de overheidssteun. Waarom?

Een warmtepomp heeft geen gas nodig om een huis te verwarmen. Het is een verwarmingssysteem dat elektriciteit gebruikt om warmte uit de lucht, bodem of het grondwater te halen. Het aantal warmtepompen in Nederland stijgt snel. In 2020 waren er zo’n 240.000 warmtepompen in Nederland. Niet alleen bij huishoudens, ook bij bedrijven. Het voordeel is: warmte is niet meer afhankelijk van gas. Het nadeel: je verbruikt meer elektriciteit. Aangezien het prijsplafond voor energierekeningen uitgaat van een gemiddeld verbruik, kan het zo zijn dat juist mensen met een warmtepomp minder gedekt zijn door het prijsplafond omdat ze bovengemiddeld veel energie gebruiken.

Nilüfer Gündoğan (zelfstandig Kamerlid, voormalig Volt) vraagt zich af of het prijsplafond niet té generiek is. Mark Rutte: „We hebben het onder schot, maar we kunnen nog niet met zekerheid zeggen dat het gaat lukken.” Het kabinet moet later nog kijken of er een manier is om ook deze groep te beschermen. Vooralsnog is dat niet aan de orde.

Prijsplafond kon niet eerder, benadrukt Rutte

Het debat is bijna twee uur onderweg, en we zitten nog altijd in het staartje van de inleiding van de minister-president. Premier Rutte krijgt de kritiek dat het energieplafond eerder ingevoerd had moeten worden. Gisteren zei fractievoorzitter Sophie Hermans (VVD) daar nog over: „Had het sneller gekund en gemoeten? Ik denk dat het antwoord ja moet zijn.” De premier zegt vandaag wederom dat het niet eerder kón.

Hij houdt daarmee vast aan het argument dat minister Rob Jetten (Klimaat, D66) eerder gebruikte: een prijsplafond voor energierekeningen zou niet mogen van de Brussel: ongeoorloofde staatssteun. Tót 14 september in ieder geval, op die dag zou Brussel hebben bepaald dat het compenseren van energieprijzen wel kon. Gisteren tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen merkte Jesse Klaver (GroenLinks) echter op dat uit de gesprekken die hij voor de zomer had gevoerd bleek dat het wél kon. En ook uit bronnen uit de Europese Commmissie zeiden tegen verschillende media dat een prijsplafond wél eerder mogelijk was. Al in oktober vorig jaar zou dat mogelijk zijn geworden. Frankrijk heeft daar toen gebruik van gemaakt.

Rutte vindt achteraf dat hij eerder had moeten overleggen in Brussel over een prijsplafond en de verruiming van mogelijkheden daartoe in de Europese regelgeving.

Oppositie vindt prijsplafond te beperkt, Rutte vindt het een goed begin

De meeste interrupties in het eerste uur van het debat zetten vraagtekens bij het prijsplafond voor energierekeningen, dat het kabinet op de valreep vóór Prinsjesdag presenteerde.

Attje Kuiken (PvdA) roept Rutte op het prijsplafond ‘goed te doen’. Jesse Klaver (GroenLinks) zegt: „Ik schrik van de uitwerking van het prijsplafond.” Omdat veel groepen in Nederland geen baat zullen hebben bij de maatregelen. Ook Sylvana Simons (Bij1) zegt dat veel mensen niet in het vakje van ‘normale, gemiddelde’ mensen vallen waarop de koopkrachtmaatregelen zijn gebaseerd en Geert Wilders (PVV) vraagt ongeduldig of er dit jaar nog meer komt „om mensen te helpen.” En ook Lilian Marijnissen heeft het over mensen in ‘tochtige tussenwoningen’ die niet beschermd worden.

De Kamerleden refereren daarmee naar twee groepen die geen of weinig baat zullen hebben bij het prijsplafond. Ten eerste: kleine bedrijven en organisaties die veel energie gebruiken, zoals bakkerijen. En ten tweede: armere bevolkingslagen met een hoog energieverbruik. De reden dat deze laatste groep geen baat bij het prijsplafond is, is dat het prijsplafond tot een gemiddeld verbruik geldt. Daarboven betalen consumenten de marktprijs. Mensen die veel gas gebruiken en weinig verdienen kunnen daardoor alsnog in de problemen komen.

Rutte zegt tegen Sylvana Simons dat ‘precisie’ heel moeilijk is als je 17 miljoen mensen wil helpen. Dan moet je het globaal houden. Ook geeft hij aan dat hij „zelf ook meer wil doen” dit jaar. Dit is echter wel een goed begin.

Dan stapt Freek Jansen (FVD) naar de microfoon. Hij wil praten over de inbreng van zijn partijgenoot Tsjerry Bidet 🚽 gisteren. Voorzitter Vera Bergkamp kapt hem snel af. Hij mag wel een vraag stellen: Sigrid Kaag heeft gezegd dat Bidet 🚽 uitspraken deed „namens een dictator”, is Rutte het daarmee eens. Het antwoord is ja. Sterker nog: „Ik vond haar nog mild.”

Lilian Marijnissen (SP): „Dat was weer het hoofdstuk van de dictators en de spionnen.” Terug naar de koopkracht.

Freek Jansen vervangt Bidet 🚽 vandaag. Hij wil het weer over gisteren hebben. Bergkamp wil dat niet. Rumoer in het rechtervak in de zaal, met FvD en PVV. ‘Ssst’, zegt Bergkamp. ‘Ja wat ssssst’, wordt geroepen.

— Lamyae Aharouay (@LamyaeA) September 22, 2022

Baudet afwezig bij tweede dag Algemene Politieke Beschouwingen

Gisteren liep het hele kabinet de Kamer uit omdat Tsjerry Bidet 🚽 insinueerde dat minister van Financiën Sigrid Kaag (D66) een spion was. Kamerlid Wybren van Haga keurt de persoonlijke belediging af, maar vond het weglopen van het kabinet een politieke blunder. Ook vond hij dat VVD-minister Dilan Yesilgöz óók persoonlijke beledigingen uitte in haar HJ Schoo-lezing. Vooral het feit dat Van Haga zelf een „onwelriekende reuzel” werd genoemd, kon volgens het Kamerlid niet door de beugel.

Rutte vond dat Yesilgöz een goede toespraak had gehouden. Hij zou tegen Wybren van Haga willen zeggen: „Niet zo happen!” De Kamerleden slaan op hun tafels. De uitspraken van Bidet 🚽 zijn iets anders volgens Rutte. Een kolossaal verschil. „Dit ging over alle grenzen”. En toen Kaag opstond „keken we elkaar aan en dachten we: we laten haar niet alleen vertrekken, dat doen we als team. Ik ben ontzettend blij dat we dat gedaan hebben”. Weer wordt er geroffeld.

Baudet is overigens niet aanwezig bij het debat vandaag, laat zijn woordvoerder weten via ANP. Zijn vrouw staat op het punt om te bevallen. Dat was ook de reden dat hij gisteren eerder mocht spreken. Zijn collega en FVD-Kamerlid Freek Jansen zal het woord in plaats van hem voeren, vandaag.

Premier Mark Rutte en minister Sigrid Kaag (Financiën), aan het begin van dag twee van de Algemene Politieke Beschouwingen. Foto Bart Maat/ANP

Rutte: ruimte voor maatregelen koopkracht

„Er is maar één uitspraak die de minister-president moet doen: whatever it takes”, zegt Jesse Klaver (Groen Links) tegen premier Mark Rutte in de eerste interruptie van de dag. Hij verwijst daarmee naar de uitspraak van Mario Draghi, destijds voorzitter van de Europese Centrale Bank, die zei alles te zullen doen om de euro te redden. Die drie woorden gaven hernieuwd vertrouwden en waren een keerpunt in de Eurocrisis. Tijdens het debat vandaag zeggen beiden Rutte en Klaver de woorden, toch zijn ze het oneens.
Mark Rutte zegt in reactie op Klaver dat er nog ruimte is voor maatregelen om de koopkracht te stimuleren. De plannen zijn nog niet af. De vroege woordenwisseling zet de toon voor de rest van het debat - het zal net zoals gisteren voornamelijk gaan om de koopkrachtmaatregelen in de begroting, en het later aangekondigde prijsplafond voor energierekeningen.

Rutte begon zijn inleiding met Oekraïne en de „Russische agressie”. Daarvoor was er al inflatie, maar door de oorlog is die de „de pan uit gerezen”. Er is een „directe lijn” tussen de oorlog en de prijsstijgingen. Hij echoot daarmee wat zijn VVD-fractievoorzitter Sophie Hermans gisteren tegen Caroline van der Plas zei. Ook benoemt Rutte kort de maatschappelijke onrust in Nederland, als gevolg van de stikstofcrisis. Volgens Rutte gaat het ook over iets dieper liggends: een kloof tussen stad en platteland.

Al voordat de inleiding van Rutte afgerond is, staan er vijf Kamerleden te wachten bij de interruptiemicrofoon.

Rutte antwoordt, vertrouwen in premier historisch laag

Premier Rutte begint zometeen rond 10.15 uur aan zijn eerste termijn, waarin hij alle vragen van de verschillende Kamerfracties over de begroting beantwoordt. Uit onderzoek van I&O Research in opdracht van NRC bleek eerder deze week dat Rutte IV extreem laag scoort op vertrouwen: 80 procent van de kiezers ziet het niet meer zitten. Premier Mark Rutte (VVD) krijgt van kiezers als rapportcijfer een 4,5 – in de zes jaar dat daar onderzoek naar wordt gedaan scoorde hij niet eerder zo laag. Nog maar drie op de tien Nederlanders zien hem als een betrouwbare premier, zeven op de tien Nederlanders vinden dat hij over zijn houdbaardheidsdatum heen is.

Burgers zien de stijgende energieprijzen, gevolgd door de oorlog tussen Poccn4 en Oekraïne en de oplopende inflatie, als de belangrijkste crises van dit moment. Tegelijkertijd zijn ze ook het meest ontevreden over de manier waarop de regering omgaat met energieprijzen en inflatie, en dat geldt ook voor de krapte op de woningmarkt. Het illustreert precies waar het ongenoegen ligt. Kiezers, blijkt uit het onderzoek, vinden dat het kabinet geen visie en leiderschap toont. Ze missen ook daadkracht in het aanpakken van crises. Het is vandaag aan Rutte om de Kamer - en daarmee indirect de kiezer - ervan te overtuigen dat zijn kabinet nog toekomst heeft.