Opinie

Is het koud thuis? Dan trek je gewoon een vest aan

Jannetje Koelewijn

Margaretha Schenkeveld (93), mijn oude hoogleraar Nederlandse letterkunde, heeft een brief ontvangen van Vattenfall. Haar energietarief gaat per 1 oktober omhoog. Of ze voor die tijd haar termijnbedrag wil aanpassen. „Ik kon op de site geen e-mailadres van ze vinden”, zegt ze tegen mij. „Opbellen lukte ook niet, de wachttijd is meer dan een uur. Dus heb ik een brief terug gestuurd. Maar daar krijg ik al twee weken geen antwoord op en nu wou ik je vragen” – ze kijkt me onzeker aan – „of ik jou een nieuwe brief mag dicteren. Ik denk dat ze mijn handschrift niet kunnen lezen.”

„Wat is het probleem?”, vraag ik.

„Of ik de bank zelf moet laten weten dat de incasso verhoogd wordt. Of doen zij dat?” Ze maakt zich vreselijke zorgen, zegt ze. Straks zit ze zonder gas en licht. Ze kan er ’s nachts niet van slapen.

Het is vrijdagmiddag halfvier en ik tik het nummer van de klantenservice in op mijn telefoon. Een computerstem meldt dat Vattenfall na drie uur niet meer bereikbaar is. Chatten via WhatsApp kan wel en binnen een minuut krijg ik een bericht van chatbot Nina. „Hoi”, zegt ze.

Margaretha Schenkeveld woont alleen, in een huurflat in Buitenveldert, Amsterdam. Haar man is overleden en kinderen heeft ze niet. Neven en nichten die zich om haar bekommeren zijn er wel, maar moet ze hen hiermee lastigvallen? „Gelukkig”, zegt ze, „hebben we nu Nina.”

Nina wil weten of ze een Mijn Vattenfall-account heeft. „Account?” vraagt Margaretha Schenkeveld. „Wat is een account?”

Intussen kijk ik naar de kladversie van haar brief. „Geachte directeur klanten”, staat erboven. De rest kan ik niet ontcijferen. De letters marcheren als een colonne mieren over het papier.

„Geen account”, stelt Nina vast. „Geef je gegevens door, dan kunnen mijn collega’s je snel helpen.”

Maandag eind van de ochtend hebben de collega’s van Nina nog niets gedaan en ik stap op de fiets naar Buitenveldert. Mijn oude hoogleraar zit naar de begrafenisdienst van Elizabeth te kijken – ‘God Save the Queen’ – en ik zet haar laptop aan, een nieuwe. De oude was gecrasht. Ja hoor, toch een account. Het maandbedrag is een paar tientjes. Zo weinig? Dat kan toch niet waar zijn?

Natuurlijk is het waar. Margaretha Schenkeveld doet haar hele leven al een vest aan als het koud is in huis. Vriest het buiten, dan legt ze een wollen omslagdoek over haar knieën. Afwassen doet ze met de hand en voor die paar kopjes gebruikt ze niet meer dan een drupje water. Koud. Ja mensen, deze vrouw was jong in de jaren dertig en veertig. Soberheid is voor haar volkomen vanzelfsprekend.

Jannetje Koelewijn (j.koelewijn@nrc.nl) en Sheila Kamerman vervangen tot november de vaste columnist op deze plek.