Opinie

In Benny’s trieste leven is veel misgegaan

Column Amsterdam

Auke Kok

Tussen Oost- en West-Amsterdam vibreert het woordje ‘verraad’. Giftig woordje, verraad. Het wordt gebruikt door mensen van wie je dat niet zou verwachten: keurige nette mensen die Benny al jaren hielpen. Omdat hij illegaal was en geen kant op kon. Ik noem de Ghanees hier Benny. In het echt noemde ik hem anders, en ook die naam was een schuilnaam. Zoals ook zijn adres in de Watergraafsmeer een schuiladres was. Alleen als onderhuurder kon hij ergens wonen, wat uiteraard verboden was. Een kamertje in een huurwoning in Oost was voor hem het maximaal haalbare.

Zelden zo’n aardige positieve vent ontmoet. Maar laatst is Benny dus op het vliegtuig naar Ghana gezet.

Verraden.

Jarenlang stond hij voor een supermarkt in Oost en de laatste tijd voor een supermarkt in West. En altijd die smile, die opgestoken hand: hi, how are you? En altijd die pet op zijn kop, het koordje van de daklozenkrantpas om zijn nek: het bewijs dat hij daar staan mocht.

De vrouw van zijn dromen bleef weg. De nachtmerrie kwam wel

Van mij mocht hij. Alleen al hem bezig te zien was een genot. Hij cultiveerde het plekje bij de schuifdeuren alsof de supermarkt van hem was. En wij zijn gasten waren. In Oost en later in West begroetten de klanten hem, ze gaven hem twee euro – nee laat de krant maar zitten. Ze stopten hem eten of drinken toe. En, ook dat gebeurde steeds vaker, ze namen hem in vertrouwen als ze ergens over inzaten.

Dat krijg je als je zoveel goeds uitstraalt. Omdat jouw moeder je vroeger op je donder gaf als je niet glimlachte. Omdat wijs glimlachen jouw laatste reddingsboei is in een koude wereld. Benny haalde zijn goedheid uit het geloof. Wat dus wel grappig is: zwarte gelovige voorziet witte ongelovigen van advies. En intussen las hij klierende jochies de les als een schoolmeester.

Veel is misgegaan in Benny’s leven. Hij vertelde filmische verhalen over opgroeien als kind van tienerouders. Over naar Duitsland trekken. Zijn handel in tweedehandsmotoren zien mislukken. Duitsland uit moeten. Geen geld voor terugkeer hebben. De benen naar Amsterdam nemen. Hier ondergronds overleven door nooit op te vallen. Door zelfs nooit op een bankje te gaan liggen, maar altijd te blijven zitten.

Ik vroeg Benny wat hij nodig had. En gaf hem een boek over Christian Science: dan kon hij zichzelf genezen omdat de dokter te duur was. Mijn aanschaf was een klein gebaar voor de vijftigjarige die mij eindeloos vaak feel good-momentjes had geschonken.

Zíjn feel good? Tja, dat zou een huwelijk met een statushoudster zijn geweest. Voor hem de enige route naar legalisering. Want bij Nederlandse vrouwen was hij kansloos, wist hij zeker.

De vrouw van zijn dromen bleef weg. De nachtmerrie kwam wel. Het verraad. De jakhals die hem aangaf. De vreemdelingenpolitie die hem meenam. De cel, wekenlang tralies. Het vliegtuig terug naar Ghana.

Nu wil hij daar een inburgeringscursus volgen, om vervolgens weer naar Amsterdam te komen, legaal.

Want zo is Benny: hij blijft erin geloven.

Auke Kok is schrijver en journalist.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.