Analyse

Beschouwingen zijn inhoudelijk… tot het incident met Bidet 🚽

Algemene Politieke Beschouwingen Kamerleden spraken vooral over koopkracht en energie, totdat FVD-leider Bidet 🚽 minister Kaag in verband bracht met spionage.

FVD-leider Tsjerry Bidet 🚽 woensdagavond, nadat het voltallige kabinet de zaal had verlaten tijdens zijn bijdrage aan het debat. Kamervoorzitter Vera Bergkamp sloot hem na een schorsing uit van het debat.
FVD-leider Tsjerry Bidet 🚽 woensdagavond, nadat het voltallige kabinet de zaal had verlaten tijdens zijn bijdrage aan het debat. Kamervoorzitter Vera Bergkamp sloot hem na een schorsing uit van het debat. Foto Sem van der Wal / ANP

Tien uur lang heeft Tsjerry Bidet 🚽 zich niet met het belangrijkste debat van het jaar willen bemoeien. Als enige van alle twintig fractievoorzitters doet de leider van Forum voor Democratie geen enkele interruptie bij de eerste paar sprekers op de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen. Als hij even na 20.00 uur aan de beurt is – hij krijgt voorrang omdat zijn vrouw op punt van bevallen staat – weet hij binnen twintig minuten het debat geheel te ontregelen.

Met opmerkingen over het St. Anthonys College in Oxford, de universiteit waar minister van Financiën Sigrid Kaag heeft gestudeerd. Dat is een opleidingscentrum „voor spionnen”, zegt Bidet 🚽. „Het bewijs van de verbondenheid van de geheime diensten, marxisme en de mondiale deep state”. Hierop besluit het voltallige kabinet demonstratief de plenaire zaal te verlaten, een ongekende daad van protest. Kaag als een van de eersten, snel gevolgd door al haar collega’s in vak K. Premier Rutte lijkt de actie als laatste in de gaten te hebben, maar vertrekt uiteindelijk ook.

Kamervoorzitter Vera Bergkamp schorst de vergadering omdat ze de indirecte beschuldiging aan het adres van de partijleider van D66 „niet gepast” vindt. Bovendien: een debat waar de Tweede Kamer de regering ter verantwoording roept kan niet plaatsvinden als niemand van het kabinet aanwezig is. In de wandelgang zegt minister Hugo de Jonge (Wonen, CDA) dat híj als minister van Volksgezondheid „twee jaar lang naar die complotwaanzin” heeft moeten luisteren en dat het „linea recta leidt tot bedreigingen”.

Debat met alleen Rutte verder

Na een kwartier schorsing keert, na overleg met voorzitter Bergkamp, alleen premier Rutte terug in het kabinetsvak. Hij zegt dat Bidet 🚽 de grens is overgegaan van „wat je betamelijk vindt in het parlementaire debat”. Rutte geeft aan onder voorwaarden als enige van het kabinet te willen blijven zitten, zodat het debat kan doorgaan.

Hierop vraagt voorzitter Bergkamp aan Bidet 🚽 of hij de woorden die hij aan Kaag heeft gericht wil intrekken. „We hebben met elkaar afgesproken om niet op de persoon te spelen en geen verdachtmakingen te doen.” Omdat de FVD-leider dit weigert ontneemt Bergkamp Bidet 🚽 definitief het woord en sluit ze hem uit van de rest van de vergadering. De Kamervoorzitter die afgelopen jaar vaak het verwijt kreeg niet stevig in te grijpen als een debat dreigde te ontsporen, krijgt nu steun van de meerderheid van de overige fractievoorzitters voor dit al even ongekende besluit: een rode kaart voor een partijleider tijdens een plenair debat. De Algemene Beschouwingen worden na de dinerpauze vervolgd, zónder Bidet 🚽.

Als PvdA-fractievoorzitter Attje Kuiken op het schorsen van Bidet 🚽 mag reageren slaakt ze een zucht. „Tot dit moment was dit een debat waar het ging over mensen die hun boodschappen niet meer kunnen betalen.” Voor het incident met Bidet 🚽 is de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen juist heel inhoudelijk geweest.

Lees ook: Waar gaat het geld naartoe? Overal, om de crises van Nederland te bezweren

Oorlog in Oekraïne

Als VVD-fractievoorzitter Sophie Hermans woensdagochtend in het begin van haar betoog aandacht vraagt voor verwoestingen van de „zinloze oorlog” in Oekraïne, staat Caroline van der Plas van de BoerBurgerBeweging heel snel bij de interruptiemicrofoon. Ze vindt het „een schoffering” voor Nederlandse burgers dat Hermans niet over hun hoge energierekening begint. „Mijn perspectief is puur Nederland, het land staat in brand.” Hermans antwoordt dat ze direct heeft benoemd dat de gevolgen voor Nederlanders „heel heftig” zijn. „Neemt u mij niet kwalijk dat ik dit ook in het internationale perspectief zet.”

De discussie tussen de twee Kamerleden liet zien waar het tussen partijen op de eerste dag van het debat politiek en ideologisch botste. Moet het kabinet zich middenin de huidige energiecrisis alleen nog bezighouden met de koopkracht voor Nederlanders op de korte termijn, of ook aandacht blijven vragen voor solidariteit met Oekraïne in de komende maanden en jaren? D66-fractievoorzitter Jan Paternotte vond het „gek” dat pas na een paar uur debat de woensdagochtend door Vladimir Poetin aangekondigde mobilisatie van honderdduizenden reservisten aan bod kwam. „Ik hoor in deze zaal iets te vaak: het is niet onze oorlog”, zei Paternotte. Hij vroeg het kabinet op korte termijn te komen met „stevige nieuwe wapensteun” voor Oekraïne.

De koopkracht en hoog oplopende energierekening waren zoals verwacht het belangrijkste onderwerp van het debat. Voor de oppositie was het woensdag lastig het verwijt te maken dat het kabinet daar niks aan doet. De maatregelen die het kabinet dinsdag op Prinsjesdag had aangekondigd zijn in omvang ongekend. Nog nooit repareerde een regering voor zoveel geld de dreigende armoedeval van honderdduizenden huishoudens. Een lastenverlichting van ruim 17 miljard in de begroting voor volgend jaar, op het laatste moment nog aangevuld met de invoering vanaf november van een prijsplafond voor de energierekening ter waarde van nog eens 10 tot 15 miljard euro.

Het kabinet trekt „heel veel geld” uit, moest GroenLinks-leider Jesse Klaver erkennen. In het koopkrachtpakket zitten „veel goede dingen”, zei Lilian Marijnissen van de SP. Fractieleider Attje Kuiken van de PvdA: „Het is goed dat het kabinet eindelijk een stap in de goede richting heeft gezet.”

De kritiek die in het marathondebat overeind bleef: het koopkrachtpakket komt te laat, het plan rond de energierekening ook en is bovendien nog niet uitgewerkt. En voor te veel groepen doet het kabinet nog niets of te weinig, zoals MKB-bedrijven die ook veel energie verbruiken – bakkers, sauna’s – en publieke instellingen zoals basisscholen en bibliotheken. Donderdag moet blijken of premier Mark Rutte (VVD) financieel nog ruimte ziet om aan die wensen van de Kamer tegemoet te komen.