Sterk verdeeld Ethiopië glijdt af naar een burgeroorlog

Ethiopië Ondanks aanzetten tot vredesoverleg bevechten etnische groepen in Ethiopië elkaar steeds heftiger met bloedbaden tot gevolg.

Vrouwen van de etnische groep Amhara in een opvangkamp in de plaats Hayk in Ethiopië op 4 april. In het kamp wonen 1.300 mensen die moesten vluchten vanwege aanvallen op grond van hun etniciteit.
Vrouwen van de etnische groep Amhara in een opvangkamp in de plaats Hayk in Ethiopië op 4 april. In het kamp wonen 1.300 mensen die moesten vluchten vanwege aanvallen op grond van hun etniciteit. Foto Jemal Countess/Getty Images

Er wordt gepraat over vrede in Ethiopië maar etnische nationalisten slaan oorlogszuchtige taal uit en richten bloedbaden aan waardoor het land op een oncontroleerbare burgeroorlog afstevent. Een plaatselijk conflict, eind 2020 begonnen in de noordelijke deelstaat Tigray, heeft zich inmiddels over het hele land verspreid. Er vinden etnische slachtingen en zuiveringen plaats en miljoenen mensen zijn ontheemd geraakt.

Moordpartij

De jongste moordpartij vond plaats in het weekend in West-Ethiopië, waarbij mogelijk driehonderd burgers om hun afkomst werden gedood. Doelwit waren leden van de bevolkingsgroep Amhara.

Volgens ooggetuigen vonden de aanslagen plaats in zes kleine boerendorpen in het district Gimbi, in het westen van de deelstaat Oromia. De aanvallen zouden zaterdagochtend zijn begonnen en hebben tot in de middag geduurd. Sommige slachtoffers werden direct gedood, anderen zijn eerst ontvoerd. „Nadat ze hen hadden meegenomen, werden ze in het bos vermoord”, vertelde een ooggetuige aan de BBC-correspondent in de hoofdstad Addis Abeba. „De aanvallers gingen de huizen van Amhaars-sprekende mensen binnen en begonnen te moorden.”

De autoriteiten geven het OLA, het Oromo Bevrijdingsleger de schuld, maar het OLA spreekt dit tegen.

Het bloedbad in Gimbi was slechts een van de vele slachtpartijen de afgelopen weken. Het oorlogsgebied beperkte zich het afgelopen jaar aanvankelijk tot Tigray. Sinds april houden de Tigrese strijdkrachten en het regeringsleger zich echter aan een tijdelijke wapenstilstand.

De regering laat weer mondjesmaat voedselkonvooien toe naar de deelstaat en achter de schermen praten militairen van beide zijden over vredesoverleg. Mogelijk begint dat later deze maand in Kenia of Tanzania. Ook begon deze week in de hoofdstad Addis Abeba een door China georganiseerde conferentie over vrede in de Hoorn van Afrika.

Vrede in Tigray

Premier Abiy Ahmed benoemde deze maand een comité om te gaan onderhandelen met Tigray en toonde daarmee voor het eerst een uitgesproken wens tot vrede. Maar de bondgenoten met wie Abiy Ahmed de oorlog in Tigray begon, zijn niet tevreden met hun oorlogsbuit en willen doorvechten. Dat brengt de premier in een spagaat. Iedere strijdgroep koestert haar eigen motieven om te vechten en nu de zoektocht naar vrede lijkt begonnen moet Abiy Ahmed bondgenoten gaan afstoten of hen laten inbinden. Hij pakte vorige maand een voormalige medestander, de Amhaarse militie Fano, aan en liet honderden militieleden en andere Amhara-nationalisten arresteren.

Lees ook: Ethiopische regering kondigt wapenstilstand af in Tigray

Toen de premier het opnam tegen Tigray, dat jarenlang de politiek op nationaal niveau had beheerst, vond hij bondgenoten onder de Amhara en ook in het buurland Eritrea. Bij een algehele mobilisatie vorig jaar riep hij alle Ethiopiërs op zich aan te sluiten bij het offensief tegen Tigray. Dat gebeurde weliswaar op grote schaal maar veel rekruten voegden zich niet bij het nationale leger maar bij strijdkrachten van de deelstaten en bij milities.

De strijdkrachten van de Amhara maar ook duizenden strijders van de Amhaarse Fano-militie houden er een etnische agenda op na en bezetten het betwiste westen van Tigray aan de grens met Soedan.

Over de zuiveringen van Tigreërs in dit gebied schreven Amnesty International en Human Rights Watch in april het rapport ‘We will erase you from this land’. De organisaties concludeerden dat bij het etnische schaakspel in Ethiopië de mensenrechten op grovere wijze worden geschonden dan eerder in de recente geschiedenis. Duizenden onschuldige Tigrese burgers in het land verdwenen in speciale detentiekampen van de overheid.

De bedoeling van Abiy Ahmed was juist om het op etnische basis stoelende federale stelsel te ontmantelen en het land van 110 miljoen inwoners meer centralistisch te besturen. In zijn pogingen daartoe raakten de tribale gemoederen echter juist meer verhit.

Gewelddadige spanningen

De Amharen hebben in Ethiopië door de eeuwen heen het meest de boventoon gevoerd en dat wekt historische wrevel op bij andere volkeren in het diverse land, in het bijzonder onder de Oromo’s, de grootste bevolkingsgroep. Terwijl de strijd in het noorden met Tigray woedde breidde het Oromo Bevrijdingsleger zijn acties elders dramatisch snel uit en dat leidde tot gewelddadige spanningen over land tussen Oromia en Amhara.

Begin deze maand voerde het OLA een actie uit in de deelstaat Gambela en bezette de regionale hoofdstad. Alle strijdgroepen begaan grove misdaden. Strijdkrachten uit Tigray richtten bloedbaden aan in de deelstaten Amhara en Afar.

Met tegenzin heeft premier Abiy Ahmed zich naar de onderhandelingstafel laten duwen, onder invloed van landen in de regio en het Westen. De eens zo bloeiende economie van Ethiopië komt tot stilstand, met een hoge inflatie en een groeiende schuldenlast, mede als gevolg van de enorme wapenaankopen sinds het uitbreken van de conflicten.