RIVM: drie maanden na Covid-19 heeft de helft nog klachten

Long covid Eén op de twee mensen die na een corona-infectie klachten krijgt, heeft die na drie maanden nog, zag het RIVM. Dat is meer dan bij andere luchtweginfecties.

Een herstellende coronapatiënt in mei 2020 met haar fysietherapeut. Foto Merlin Daleman

Een herstellende coronapatiënt in mei 2020 met haar fysietherapeut.

Foto Merlin Daleman

Bijna de helft van de mensen die milde of matige Covid-19 doormaakten heeft na drie maanden nog een of meerdere klachten, zoals vermoeidheid, moeite met concentreren of reukverlies. Dat is vaker dan mensen na een andere luchtweginfectie, van wie 30 procent langdurige klachten houdt. En het is bijna twee keer vaker dan bij mensen die geen besmetting hebben gehad, van wie een kwart zulke klachten meldt.

Dat rapporteert het RIVM op basis van tussentijdse resultaten van hun lopende long-covid-onderzoek. De studie is als preprint verschenen en moet nog worden beoordeeld door onafhankelijke wetenschappers.

De onderzoekers van het RIVM legden vragenlijsten met 41 symptomen voor aan ruim 9.000 mensen die zich na een positieve testuitslag hadden aangemeld voor het onderzoek. Ze kregen die vragenlijst binnen een week na de uitslag, dus kort na de infectie. Nagenoeg alle deelnemers hadden coronasymptomen en maakten thuis milde tot matige Covid-19 door, tien patiënten moesten naar het ziekenhuis. Als controlegroep deden ruim 5.400 mensen mee die geen corona hadden. Dat waren mensen die een negatieve testuitslag hadden – hun luchtwegklachten werden dus waarschijnlijk door een ander virus veroorzaakt – en mensen die nooit besmet waren geraakt.

Na drie maanden waren 13 van de 41 symptomen duidelijk vaker aanwezig bij de coronapatiënten dan bij de controlegroep. Vooral vermoeidheid werd veel gemeld (31 procent), gevolgd door kortademigheid (16 procent), concentratieproblemen (15 procent), moeite om in een drukke omgeving te zijn (13 procent), en reukproblemen (12 procent). Bij de meeste mensen waren de klachten zo ernstig dat die hun normale dagelijkse bezigheden verstoorden.

Vaccin beschermt deels

Vaccinatie verlaagt het risico op long covid, maar hoeveel is nog niet duidelijk: studies zien 15 tot 50 procent bescherming. Ook in de studie van het RIVM beschermde vaccinatie maar ten dele tegen langdurige klachten. Volledig gevaccineerde mensen jonger dan 65 jaar meldden minder vaak reuk- of smaakverlies na drie maanden, maar voor andere langdurige klachten was er geen verschil tussen mensen die wel, deels of niet gevaccineerd waren.

Aan veel studies naar long covid waarvoor mensen zichzelf kunnen aanmelden, nemen in verhouding veel hoger opgeleide vrouwen deel. Helemaal representatief voor de algemene bevolking zijn de percentages dus niet. Ook aan dit onderzoek nemen relatief veel hoger opgeleide vrouwen deel, zegt epidemioloog Tessa van der Maaden, die het long-covid-onderzoek van het RIVM leidt. „Maar we hebben hiervoor zo veel mogelijk gecorrigeerd door als controlegroep mensen te nemen die vergelijkbaar zijn qua leeftijd en geslacht.”

Langdurig gevangen door het coronavirus: een raadsel zonder snelle oplossing

Het hoge percentage is niet onverwacht, zegt ze. „Het percentage dat wij vinden, 48 procent, valt binnen de marge die andere grote wetenschappelijke analyses rapporteren over meer dan drie maanden aanhoudende klachten, tussen de 29 en 55 procent.”

Omikron

Het onderzoek van het RIVM liep van mei tot december 2021, toen er vooral besmettingen met de Alfa- en Deltavarianten van het coronavirus waren. In een vervolgonderzoek bekijkt het RIVM in hoeverre de gevonden resultaten ook gelden na besmetting met de Omikronvariant, die vanaf december 2021 dominant is.

Britse onderzoekers publiceerden deze week een eerste observationele studie hiernaar in The Lancet. Ze vergeleken bij volledig gevaccineerde mensen het risico op long covid (gedefinieerd als langer dan vier weken aanhoudende klachten) na een besmetting met Delta (van juni tot november 2021) of Omikron (van december 2021 tot maart 2022). Deelnemers rapporteerden hun klachten zelf in een app.

Hieruit komt naar voren dat het risico op long covid na Omikron beduidend lager is dan na Delta: 4,5 procent van de deelnemers in de Omikrongroep meldde na vier weken nog klachten, tegen 10,8 procent in de Deltagroep. Dat laatste percentage valt lager uit dan dat in de RIVM-studie, onder meer omdat in de Britse studie alle deelnemers volledig gevaccineerd waren en er óók positief geteste mensen meededen die geen symptomen hadden.

Het lage percentage long covid na Omikron is een meevaller, maar het aantal besmettingen met Omikron was van januari tot april wereldwijd vele malen hoger dan in voorgaande besmettingspieken, en een volgende piek wordt verwacht. De Britten waarschuwen dan ook dat het absolute aantal mensen met long covid in de toekomst onvermijdelijk zal stijgen.