De impact van deze zomergolf is onduidelijk

Corona Experts zijn bezorgd over het stijgende aantal coronapatiënten. „De maatschappij heeft besloten dat Covid-19 niet meer bestaat.”

De Haagse formatie Goldband treedt op tijdens de 40ste editie van Parkpop op het Haagse Malieveld, vorige week. De jubileumeditie werd twee keer uitgesteld door corona.
De Haagse formatie Goldband treedt op tijdens de 40ste editie van Parkpop op het Haagse Malieveld, vorige week. De jubileumeditie werd twee keer uitgesteld door corona. Foto Paul Bergen/ANP

Geen zorgeloze zomer, maar het begin van een zomergolf. Na maanden van relatieve rust en een dalende trend lopen de coronacijfers weer serieus op. Vooral de infectiedruk neemt toe, meldde het RIVM dinsdag, maar ook het aantal coronapatiënten in de ziekenhuizen begint weer te stijgen. Dat dit nu vlak voor de zomer al gebeurt is „alarmerend”, vindt Mark Kramer, voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg. „De maatschappij heeft besloten dat Covid-19 niet meer bestaat terwijl wij weer meer zieke patiënten zien binnenkomen. Dat is echt een andere werkelijkheid.”

Het aantal gemelde besmettingen nam volgens het RIVM de afgelopen week voor de derde week op rij toe, afgelopen week met zo’n 70 procent naar ruim 26.000. Dit cijfer is niet meer te vergelijken met eerdere golven omdat toen nog iedereen met klachten bij de GGD werd getest, zegt epidemioloog Alma Tostmann van het Nijmeegse Radboudumc. Ze kijkt daarom naar meerdere indicatoren. „In het rioolwater stijgt het aantal virusdeeltjes enorm snel, in de zorg stijgen de cijfers ook. Daar zien we nog geen enorme aantallen, maar de richting van alle indicatoren is omhoog en dat is niet fijn.”

Dat het aantal infecties weer snel toeneemt komt volgens het RIVM vooral doordat twee subvarianten van Omikron, BA.4 en vooral BA.5, in Nederland sinds begin deze maand dominant zijn. Deze zijn besmettelijker dan de oorspronkelijke Omikronvariant, maar voor zover nu bekend niet ziekmakender.

Hoe de beginnende zomergolf zich de komende weken zal ontwikkelen is heel moeilijk te voorspellen, zegt viroloog Marion Koopmans van de Rotterdamse Erasmus Universiteit. „De link tussen besmettingen en ziekenhuisopnames is veel minder duidelijk. Een recente golf in Zuid-Afrika met deze varianten stelde niks voor, in Portugal gaf het wel wat meer druk op de zorg.”

Druk op de zorg

Voor het kabinet was en is de druk op de zorg de belangrijkste graadmeter. De mildere Omikronvarianten geven nauwelijks meer druk op de IC’s: daar liggen over Nederland verspreid nog maar zo’n twintig coronapatiënten.

De druk op de verpleegafdelingen neemt wel weer toe: de afgelopen week verdubbelde het aantal nieuwe Covid-opnames bijna, van rond de veertig naar ruim tachtig deze dinsdag. Het aantal Covid-patiënten op de verpleegafdelingen steeg in een week tijd van ruim vierhonderd naar bijna zeshonderd.

Deze patiënten zijn ook weer wat zieker dan voorheen, ziet Mark Kramer van het Landelijk Netwerk Acute Zorg. De afgelopen tijd was ongeveer de helft van de coronapatiënten om een andere reden dan de infectie in het ziekenhuis opgenomen. Nu ligt zo’n twee derde van de patiënten volgens hem er vanwege het virus zelf. Het blijven vooral medisch kwetsbare en oudere patiënten die in het ziekenhuis belanden, een groot deel is niet of niet volledig gevaccineerd.

Voor de ziekenhuizen zijn deze aantallen „behapbaar”, zegt Kramer. Als de stijging in dit tempo doorzet, verdubbelt het aantal nieuwe opnames de komende twee weken. Dat gaan de ziekenhuizen wel echt voelen, verwacht hij, bijvoorbeeld in het tempo waarin alle inhaalzorg kan plaatsvinden. Dat gaat om zo’n honderdduizend operaties. „Het is simpel: elk bed dat door een Covid-patiënt wordt bezet kan niet aan een andere patiënt worden gegeven.”

Personeel thuis

De ziekenhuizen worden ook op een andere manier geraakt: meer personeel raakt weer besmet en zit gedwongen thuis in isolatie. „En dat in een periode waarin het personeel ook eindelijk weer eens met zomervakantie gaat”, verzucht Kramer.

Het RIVM en minister Ernst Kuipers (Volksgezondheid, D66) zien geen reden voor paniek of voor nieuwe maatregelen. Kuipers herhaalde vorige week in de Tweede Kamer dat een aantal basisregels nog altijd belangrijk is, zoals dat mensen met klachten een zelftest doen en bij een positieve test in isolatie gaan.

Steeds minder mensen doen dit overigens: iets meer dan de helft van de Nederlanders doet nog een zelftest bij klachten en iets minder dan de helft houdt zich na een besmetting nog strikt aan de isolatieregels, bleek begin deze maand uit gedragsonderzoek van het RIVM.

Epidemioloog Tostmann vindt dat de overheid hierover „veel duidelijker moet communiceren”. Ze mist bij Kuipers een duidelijke strategie.

Tostman: „Hij heeft zich duidelijk tegen nieuwe lockdowns uitgesproken, maar dan moet je in een eerder stadium iets anders doen. Leg meer nadruk op wat nodig is om de besmettingen laag te houden, uit de basisregels is echt nog wel meer effect te halen. Anders zijn er straks twee opties: er zijn toch weer maatregelen nodig, of veel mensen krijgen weer een telefoontje dat hun operatie moet worden uitgesteld.”