Reportage

Rondrijdende kasten om personeelstekorten op te vangen

Automatisering Nu werknemers moeilijk zijn te vinden, zoekt de Belgische online drogisterij Newpharma uit hoe robots kunnen worden ingezet. „Als een robot dit laat vallen, dan heb je echt een groot probleem.”

Illustratie Tomas Schats

De bovenste verdieping van het distributiecentrum van Newpharma lijkt een spookhuis. Het is er donker – en stellingkasten gaan er opeens uit zichzelf bewegen. Niet erg snel, maar kalm, bijna unheimisch komen ze voorbij gereden. Ze zoeken hun weg naar een werknemer aan de rand van de hal. Die haalt de juiste Weleda-shampoofles of paracetamol voor een bestelling bij de online drogisterij uit de schappen.

Zelfs op het lage tempo waarop de kasten rondrijden is dit efficiënter dan als werknemers zélf producten uit schappen moeten gaan halen, zegt directeur Gilles Jourquin. „Dat moeten lopen maakt echt een verschil.”

Toch zijn de andere twee verdiepingen van het distributiecentrum nog vooral uitgerust met mensen die dit werk doen. De bovenste verdieping van Newpharma is de ‘experimentele’ verdieping. Jourquin onderzoekt er nog op welke manier hij het best zijn activiteiten kan automatiseren. „Een kleinere kast kan bijvoorbeeld sneller bewegen, maar er passen weer minder producten in.”

Slim

Uitzoeken hoe het bedrijf het beste kan automatiseren is belangrijk voor Newpharma (opgericht in 2009, 350 werknemers). De Belgische online drogisterij, gevestigd op de Maasoevers net over de grens bij Maastricht, verwacht dat het structureel moeite zal hebben met het werven van personeel. Zelfs in de regio Luik, die van oudsher kampt met hoge werkloosheid, merkt het snelgroeiende bedrijf dat het moeilijk aan personeel kan komen. Kunstenaars die het in de eerste coronagolf bijvoorbeeld tewerk kon stellen, zijn inmiddels weer vertrokken naar hun oude sector.

„Het is dit jaar zo, maar het gaat ook volgend jaar zo zijn”, denkt Jourquin – de apotheker-directeur is al sinds het begin bij het bedrijf betrokken. Eind vorig jaar had Newpharma, dat in handen is van de Belgische supermarktfamilie Colruyt, 50 vacatures voor nieuwe orderpickers. Daarvan zijn er inmiddels 35 gevuld, maar dat duurde wel erg lang. Er waren onder meer reclamespotjes op de lokale tv voor nodig. „De hele regio van Venlo tot Luik, dat is het hart van logistiek in Europa.” Hier wil je zitten, vanwege de snelle toegang tot het halve continent. Maar het nadeel is dat er stevige concurrentie is om arbeidskrachten.

Een stellingkast aangestuurd door een robot.

Foto Newpharma

Het zijn dit soort ervaringen die bedrijven volgens economen de komende tijd zullen drijven tot snellere automatisering. Newpharma (voor de overname door Colruyt twee jaar geleden was de omzet 148 miljoen euro) besloot al begin 2020 te gaan experimenteren met een automatische bovenste verdieping. De reden daarvoor was simpel: er was plek voor in het gloednieuwe distributiecentrum, dus leek het Jourquin wel slim wat op te zetten. Maar inmiddels is de urgentie toegenomen. „De huidige situatie is een bevestiging dat we dit moeten doen.”

Deodorant-sprays

Maar wat is ‘dit’ precies? De term automatiseren valt in rapporten en artikelen zo vaak dat je bijna zou vergeten dat het niet met een druk op de knop geregeld is. Het is geen kwestie van even een robot aanschaffen. Bij Newpharma blijkt vooral hoe complex automatisering kan zijn.

„Eigenlijk hebben we er tot nu toe opzettelijk voor gekozen om niet te automatiseren”, zegt de Brusselse directeur Jourquin in het Nederlands. Zijn bedrijf, dat in heel West-Europa levert, is op dit moment nog groeiende. Hij weet nog niet precies hoe groot het uiteindelijk gaat zijn. 20.000 bestellingen per dag? 30.000? Bovendien: systemen die bestaan voor farmaceutische distributiecentra gaan vaak uit van grote bestellingen met weinig verschillende producten. Bij Newpharma is dat juist andersom, want ze leveren direct aan de klant. „Als een systeem er eenmaal staat, staat het er.” Wisselen kan dan niet meer.

Ongeveer 30 procent van de bestellingen van Newpharma wordt nu gedeeltelijk of volledig geautomatiseerd afgehandeld

Vandaar dat er op dit moment nog veel orders handmatig uit de schappen gehaald worden. Werknemers vullen kleine bakjes met huidverzorginsgproducten of deodorant-sprays, en brengen die naar de verpakkingsafdeling. Daar worden de bestellingen handmatig ingepakt in een doos – adreslabel erop en klaar voor verzending naar Nederland, België, Frankrijk. Dat gebeurt zo’n 10.000 à 15.000 keer per dag.

Algoritme

Op de bovenste verdieping gaat dat voor een belangrijk deel totaal anders. De bedoeling is alvast lessen te leren voor automatisering in de toekomst. Ongeveer 30 procent van de bestellingen van Newpharma wordt nu gedeeltelijk of volledig geautomatiseerd afgehandeld. In principe moet dat meer gaan worden, maar hoe snel dit precies gaat, hangt van allerlei dingen af. Je kunt je bijvoorbeeld soms afvragen of bij elke bestelling automatisering het beste is. Jourquin: „Stel, je hebt iemand die vijf keer hetzelfde product bestelt, dan werkt automatisering misschien. Maar als het vijf verschillende producten zijn, dan kom je misschien op een ander antwoord.” Wellicht dat handmatig rondlopen dan in sommige gevallen toch beter kan zijn.

Nog zoiets: het type verpakkingen bepaalt hoe gemakkelijk een eventuele toekomstige robot ermee aan de slag kan. Een klein neusspraydoosje kan een robot zo oppakken, maar een zware, glazen fles met granaatappelsap kan ingewikkelder zijn. Jourquin pakt er een uit de schappen. „Als een robot dit laat vallen, dan heb je echt een groot probleem.” Mogelijk is de robot dan gewoon stuk.

Het personeel vindt het doorgaans veel leuker om een robot te bedienen dan om rond te lopen in het magazijn

Newpharma heeft nog meer tijd nodig om dit allemaal goed uit te zoeken, om te kijken wat wel per robot kan en wat niet. „Wat we nu doen is een eerste stap. Misschien trekken we uiteindelijk een hele andere conclusie en gaan we voor een ander systeem dan we nu gebruiken.” Of een ander algoritme. Wat als je bijvoorbeeld concludeert dat bepaalde producten in 2 procent van de bestellingen voorkomen? Dan kun je de kasten misschien in een heel andere volgorde laten rijden.

Dat de robots uiteindelijk banen van werknemers zullen overnemen, ziet Jourquin totaal niet gebeuren. Hij verwacht voorlopig, ondanks verdere automatisering, nog heel veel mensen nodig te hebben. Newpharma groeit hard door. Mensen kunnen ook aan de slag als robot-operator – dat vereist volgens de directeur een opleiding van een halve dag.

Eigenlijk is dat nog een van de belangrijkste dingen van robotisering, zegt Jourquin: het personeel vindt het doorgaans veel leuker om een robot te bedienen dan om rond te lopen in het magazijn. „Je bent veel meer in control, het is boeiender. Je kunt dan beter je personeel behouden.”