Wat zeg je tegen iemand van 17 die net z’n diploma heeft gehaald?

Stel carrière maken zo lang mogelijk uit, neem een tussenjaar. Niemand weet op z’n 18de wat zij of hij wil worden – geeft tips aan alle jonkies die net hun diploma hebben gehaald.
Illustratie Tomas Schats

Als jullie denken: wat klinkt ze schor, dan kan dat kloppen. Want m’n dochter is vorige week geslaagd voor het vwo dus sindsdien rol ik in een onophoudelijke polonaise van diners, barbecues, raves, cocktailparties en andersoortige bachanalen door het land. En toen moest het weekend nog beginnen.

Ik voel me goed hoor, supertrots! Maar ook hopeloos nostalgisch en doodsbang. Supertrots op die grappige, knappe, slimme spetter die 18 jaar geleden nog een 50 centimeter lange keutel was. Hopeloos nostalgisch als ik denk aan de tijd dat ze zingend voorop m’n fiets zat tussen de boodschappentassen. En doodsbang om wat er van haar moet worden.

Dat voel ik bij al die wapperende vlaggen in de buurt. Wat hebben we die meisjes en jongens te bieden? In wat voor wereld komen ze terecht? Vierendertig (!) jaar na mijn eigen ‘summer of love’ is de wereld een stuk donkerder geworden.

Gelukkig kreeg ik hulp, toen ik op Twitter vroeg om advies voor de nieuwe generatie. Ik heb alles maar even op een rijtje gezet. Misschien nog wel meer voor de ouders dan voor de jonkies, maar wie weet lezen ze het stiekem op hun telefoon als ze wakker worden met de zoveelste kater. Je moet érgens beginnen.

1 Allereerst: gefeliciteerd, we zijn zo trots op jullie. Maar echt.

Want wij hadden nog goed onderwijs, een glanzende wereld en het Nederlands Elftal dat net Europees Kampioen was geworden; jullie kregen 12 jaar Rutte, corona en een klimaatcrisis. Wees trots op jezelf, dat dit jou, ondanks al die ellende, gelukt is. Geniet van de langste vakantie die je ooit zult hebben.

2 Neem een tussenjaar.

Stel het moment dat je moet gaan werken, studeren of anderszins iets met je leven moet gaan doen, zo lang mogelijk uit.

Ga studeren in Groningen. Studeren doe je amper om de vakkennis of het curriculum, maar om de mensen die je er zult ontmoeten. Vrienden maken. Dit zijn de mensen waarmee je je leven zult delen. Hier haal je de komende 20, 30, 40 jaar alles vandaan wat je nodig hebt. Deze mensen staan je bij in vreugde en verdriet. En ja, Groningen, dat lijkt me duidelijk. De mooiste stad van het land. Duh.

3 Niets ligt vast.

Een keuze is geen levenslang. Niks gaat zoals jij het had bedacht. Je kunt op elk moment wat anders gaan doen. Niemand weet op z’n 18de wat zij of hij wil worden. Of nou ja, behalve accountants en artsen dan.

4 Neem kritiek niet persoonlijk, maar luister ernaar en leer ervan.

Zeg niet meteen ‘ja maar’. Voor velen van jullie zal het straks voor het eerst zijn dat je écht tegengas krijgt. Tuurlijk, ‘je mag er zijn’ en daar ga je ook mee door. Maar je krijgt geen omelet zonder eieren te breken.

5 Leer je band plakken, koken en schoonmaken.

Bespaar geld om te kunnen reizen. Haal je rijbewijs. Zorg dat je financieel onafhankelijk wordt. Investeren in een studie loont.

6 „Minder blowen is ook oké”, schreef een twitteraar. Haha, zo is het.

Minder drinken ook. Roken is ook niet slim. Wat ook kan: af en toe in de kroeg net doen of je straalbezopen bent. Niemand die het merkt en jij bent de volgende dag lekker fris. Scheelt ook een hoop geld.

Smeer zonnecrème en google ‘Baz Luhrmann en sunscreen’.

7 Wees aardig.

Iedereen die je de komende zes jaar ontmoet, kom je de volgende 20 jaar op allerlei cruciale plekken tegen. Ja, ook als baas. Helaas.

8 Stel carrière maken zo lang mogelijk uit.

Zorg dat je niet al op je dertigste je hoogtepunt hebt gehad – laatbloeiers hebben de toekomst. In een Toyota Corolla kom je net zover als in een Tesla. Je hoeft niet altijd naar de top – in het dal is het veel gezelliger en halverwege heb je ook al een prachtig uitzicht.

9 Geniet van een kop koffie.

Van een volle tafel met lachende vrienden. Van de regen in mei, de bomen in oktober, van een zonnestraal tussen de wolken. Geniet van de kleine dingen die stiekem de grote dingen zijn.

10 Ga naar buiten.

Ga naar college. Ga naar de kroeg. Ga naar de schouwburg. Naar de opera. Naar het toneel. Lees een boek, zet je telefoon uit en hoop en bid dat als corona terugkomt, het niet voor eeuwig zal zijn.

11 „Geniet van kalverliefdes”, schreef een twitteraar, „want misschien word je wel nooit meer zo verliefd.”

Je hart zal nog ontelbare malen gebroken worden.

12 Maar de belangrijkste tip is natuurlijk: tips werken niet.

Deze dus ook niet, sorry jongens. Wat je hooguit kan doen is luisteren naar mensen die je respecteert, mensen die vaak twijfelen (want die zijn het slimst) en mensen die je blijven bellen, ook als het slecht met je gaat.

Heb zelfspot. Blijf zoeken naar mensen bij wie je je goed voelt. Iedereen doet maar wat. Iedereen is onzeker. Leuk werk met leuke collega’s is het mooiste dat er is.

Beloof me dat je nooit volwassen wordt.

Dit waren de Parels deze week op Twitter