Internationaal geprezen filmmaker Heddy Honigmann (70) overleden

1951-2022 Honigmann maakte sinds eind jaren zeventig tientallen films, zowel speelfilms als documentaires. Meerdere documentaires werden gelauwerd.
Heddy Honigmann, hier op een persfoto uit 1997, maakte tientallen films.
Heddy Honigmann, hier op een persfoto uit 1997, maakte tientallen films. Foto ANP/Kippa

Filmmaker Heddy Honigmann is zaterdag op 70-jarige leeftijd overleden, na „een lange strijd met MS en kanker”, zo heeft haar familie zondagochtend bekendgemaakt. Nabestaanden vertelden aan persbureau ANP dat Honigmann in Amsterdam is overleden „in het bijzijn van haar geliefden”.

Honigmann, die in 1951 in de Peruaanse hoofdstad Lima werd geboren, groeide in Nederland uit tot een van de belangrijkste filmmakers. In totaal maakte ze rond de veertig films, waaronder de speelfilms Hersenschimmen (1987) en Tot ziens (1995). Bekende documentaires zijn onder meer O Amor Natural (1993), Het Ondergronds Orkest (1997) en Crazy. Met die laatste titel, over de ervaringen van Nederlandse blauwhelmen en hun herinneringen aan de oorlogsgebieden waar zij actief waren, won zij in 1999 een Gouden Kalf voor de Beste Lange Documentaire. Dezelfde prijs kreeg ze ook voor haar documentaire Forever, die zich afspeelt op de Parijse begraafplaats Père-Lachaise.

In 2016 won Honigmann de oeuvreprijs van het Prins Bernhard Cultuurfonds. In het buitenland werd Honigmanns werk ook geprezen, en haar films waren te zien op internationale festivals. In 2003 was in het MoMa in New York een retrospectief van haar werk te zien.

Laatste autobiografische documentaire

Honigmann, wier vader na het overleven van concentratiekamp Mauthausen naar Peru verhuisde, studeerde film aan het Centro Sperimentale di Cinematografia in Rome. Daarna kwam zij eind jaren zeventig naar Nederland, waar haar oeuvre ontstond. Tijdens de productie van haar films liet zij veel ruimte voor improvisatie, vertelde ze in interviews over het maakproces. Aan NRC vertelde Honigmann eind vorig jaar dat ze documentaires maakte om vragen die zij had te beantwoorden. En tijdens het filmen ontstonden vaak andere vragen: „Het gaat erom iets te ontdekken wat ik zelf niet weet.” Muziek speelde een belangrijke rol in haar werk en ze keerde meermaals terug naar Peru.

Lees ook: Heddy Honigmann: ‘Er zijn een aantal dingen waardoor ik zin heb om te leven’

De laatste documentaire waaraan Honigmann heeft kunnen werken – hoewel ze stelde dat ze nog veel andere ideeën had – ging over haar eigen leven. Ze reisde opnieuw naar haar geboorteland en ontmoette in No hay camino mensen die belangrijk waren geweest in haar leven. Met dat autobiografische karakter is haar laatste uitgebrachte film een uitzondering in haar oeuvre; al haar eerdere werk gaat over anderen. NRC noemde No hay camino in een recensie „geen egodocument maar een egoloos document”, waaruit een beeld rijst „van een warme vrouw die meer in mensen geïnteresseerd is dan in politieke systemen”. Eerdere documentaires van Honigmann gingen bijvoorbeeld over honderdplussers, mensen met een hulphond en musici.

Dat Honigmann ongeneeslijk ziek was, was al enige tijd bekend. In het interview met NRC vorig jaar zei ze ondanks haar ziekte nog plannen te hebben om nieuwe films te maken. Ze laat een man, zoon en stiefzoon achter.