Gijs van Dijk (PvdA) keert niet terug in de Kamer

Tweede Kamer Voormalig Kamerlid Gijs van Dijk (PvdA) hoopt nog op eerherstel en daarna een terugkeer in het parlement. Maar hij voelt zich onheus bejegend door de partij. „Mijn reputatie is te grabbel gegooid.”

Voormalig Tweede Kamerlid Gijs van Dijk (PvdA): „Ik heb in dit proces op geen enkel moment vanuit de partij gevoeld: we zien ook jóuw belang.”
Voormalig Tweede Kamerlid Gijs van Dijk (PvdA): „Ik heb in dit proces op geen enkel moment vanuit de partij gevoeld: we zien ook jóuw belang.” Foto David van Dam

Gijs van Dijk keert niet terug in de Tweede Kamer. Dat laat hij weten aan NRC. De PvdA’er trad in februari terug nadat zijn partij bekend had gemaakt dat er „verschillende meldingen” van „ongewenst gedrag in de privésfeer” waren binnengekomen. Na het vertrek van fractievoorzitter Lilianne Ploumen half april, kwam Van Dijk in aanmerking voor de vrijgekomen plaats in de PvdA-fractie omdat hij nog altijd op de kieslijst staat. Bij elke tussentijds vrijgekomen zetel voor de PvdA wordt hij als eerste door de Kiesraad gevraagd of hij in de Kamer wil terugkeren .

Omdat het onderzoek dat de PvdA naar de beschuldigingen tegen Van Dijk heeft ingesteld nog niet is afgerond, keert hij nu niet terug. Fractievoorzitter Attje Kuiken: „Dat besluit respecteer ik.”

Van Dijk (41) had wel graag terug wíllen keren in de Kamer, maar wel onder voorwaarde dat hij zijn woordvoerderschap zou terugkrijgen. Een verzoek hiervoor werd niet gehonoreerd omdat de partij eerst wil afwachten wat de uitkomsten zijn van het onderzoek. Van Dijk heeft daarom de Kiesraad gevraagd om de termijn waarbinnen hij aanspraak mag maken op het Kamerlidmaatschap te verlengen. Daar wilde de Kiesraad niet aan voldoen.

In een toelichting zegt Van Dijk dat hij niet heeft overwogen om als zelfstandig Kamerlid terug te komen. „Ik word nooit de eenentwintigste fractie. Zo zit ik niet in elkaar. Ik wil alleen de sociaaldemocratie vertegenwoordigen en daarvoor heb ik de fractie nodig.” Het is voor het eerst sinds zijn vertrek uit de Kamer dat Van Dijk publiekelijk over de kwestie spreekt.

Op 8 februari trad Van Dijk terug. In een verklaring erkende hij: „In mijn persoonlijke leven ben ik in de relationele sfeer niet altijd eerlijk geweest.” Hij schreef ook: „Om het gestelde onafhankelijke onderzoek de ruimte te geven en de partij niet in de weg te zitten, trek ik mij terug uit mijn politieke functie.”

Ruim drie maanden later is dat onderzoek niet afgerond. Van Dijk zegt net zo lang „in het donker” te hebben gezeten. „Ik heb er spijt van dat ik mijn zetel toen niet heb behouden. Dan was het onderzoek misschien sneller afgerond.”

Extern onderzoeksbureau

Van Dijk, een voormalig FNV-bestuurder die in 2017 voor het eerst in de Tweede Kamer werd verkozen, heeft moeite met de manier waarop het onderzoek naar de beschuldigingen aan zijn adres verloopt. Op die achtste februari zegt hij van toenmalige fractievoorzitter Lilianne Ploumen niet te horen hebben gekregen wat de aard van de meldingen waren. Wel ontnam ze hem per direct het woordvoerderschap en drong ze er bij hem op aan zich uit eigen beweging terug te trekken uit de Kamer. Van Dijk ziet dit anders. „Ik ben buiten de deur gezet zonder te weten waarom.”

Hij neemt het de voormalige partijleider kwalijk dat zij op dat moment geen wederhoor aan hem had gevraagd. „Mijn reputatie is te grabbel gegooid zonder dat ik me heb kunnen verdedigen. Dat kan niet. Een partijleider dient iedereen te beschermen totdat schuld bewezen is.”

Volgens Ploumen is het niet zo gegaan. Desgevraagd laat ze weten: „Gijs van Dijk heeft zelf besloten om af te treden nadat ik met hem heb besproken dat er meerdere meldingen waren. De aard van de klachten is geduid in mijn gesprek met hem en in mijn toelichting aan de media later die dag.”

In de Tweede Kamer zijn we ook mensen, of willen we alleen robots?

Gijs van Dijk oud-Kamerlid PvdA

Het onderzoek, dat de PvdA door het externe onderzoeksbureau Bezemer & Schubad laat uitvoeren, richt zich op „grensoverschrijdend/ongewenst gedrag naar personen”. Van Dijk ontkent dat hij zich daar schuldig aan heeft gemaakt. Het voormalig Kamerlid spreekt van „privé een paar zware jaren”, waarin hij een echtscheiding en het overlijden van zijn moeder meemaakte. Ja, hij was vreemdgegaan. „En ik heb daar spijt van.” Ja, hij had naaktfoto’s uitgewisseld met de vrouw waarmee hij een affaire had en zich daarmee kwetsbaar opgesteld. „Maar dit was geen MeToo of grensoverschrijdend gedrag. Het was privé. Scheiden gebeurt, een liefdesleven gebeurt. In de Tweede Kamer zijn we ook mensen, of willen we alleen robots?” Zijn werk, zegt hij ook steeds, heeft het „nooit beïnvloed’’.

Maar het fractiebestuur vond dat wel en toonde zich volgens Van Dijk al sinds november wantrouwend over de redenen die Van Dijk opgaf om zijn afwezigheid in de Tweede Kamer te verklaren. Rond november 2021 was hij drie weken niet aanwezig, pas na het kerstreces keerde hij terug in de Kamer. In de verklaringen van het toenmalige fractiebestuur, (bestaande uit Lilianne Ploumen, Henk Nijboer en Kati Piri) aan het onderzoeksbureau, leest Van Dijk dat er twijfels bestonden over of hij écht corona had gehad, door een paniekaanval in november in het ziekenhuis belandde en of hij echt de zorg van zijn zoon op zich moest nemen.

In een reactie zegt het fractiebestuur dat het zich niet herkent in het beeld dat zij Van Dijk niet heeft geloofd. „Met Gijs van Dijk zijn verschillende gesprekken gevoerd over zijn plotselinge afwezigheid, zoals tijdens de begrotingsbehandeling Sociale Zaken en Werkgelegenheid [eind november en begin december, red.]’’

Lees ook: #MeToo nu hoog op politieke agenda

‘Geen ruimte voor twijfel’

Twee weken geleden, op 10 mei, kreeg Van Dijk met zijn advocaat bij het ingeschakelde onderzoeksbureau inzage in de gespreksverslagen met enkele betrokkenen. Daaruit blijkt volgens hem dat het besluit van fractievoorzitter Ploumen om Van Dijk op 8 februari zijn woordvoerderschap te ontnemen en een onderzoek naar zijn gedrag in te stellen was gebaseerd op een gesprek met één meldster. Pas in de loop van die middag meldden zich nog twee vrouwen, waarvan ééntje formeel een klacht tegen Van Dijk aankondigde. Volgens partijvoorzitter Esther-Mirjam Sent hadden zich op het moment dat Ploumen Van Dijk informeerde al drie personen gemeld. Het is haar onduidelijk om hoeveel meldingen het in totaal gaat. „Mensen hebben zich uiteraard ook in vertrouwen kunnen melden, bij het onderzoeksbureau of via vertrouwenspersonen.” Ploumen laat weten dat de aard en de omvang van de meldingen die bij haar waren binnengekomen „mij geen ruimte voor twijfel lieten” om een extern en onafhankelijk onderzoek in te stellen.” Zij zegt daarna nog meer signalen te hebben ontvangen.

Na enig aandringen kreeg de advocaat van Van Dijk, Christiaan Alberdingk Thijm, half maart een eerste inzicht in de aard van de meldingen die tot dan toe waren gedaan aan het adres van het oud-Kamerlid. „Die gingen alle kanten uit”, zegt Alberdingk Thijm. „Van overtreding van de reiskostenvergoeding van de Tweede Kamer, overmatig alcoholgebruik tot het lekken van de Miljoenennota.” Die eerste twee meldingen werden later ingetrokken.

Van Dijk vindt dat het brede palet aan klachten een poging is geweest om zijn integriteit en geloofwaardigheid als Kamerlid in twijfel te trekken.

Bij de PvdA drong de advocaat van Van Dijk er nog wel op aan om vast te houden aan de oorspronkelijke onderzoeksopdracht aan bureau Bezemer & Schubad: grensoverschrijdend en/of ongewenst gedrag naar personen. „Daarover is wel discussie met de PvdA geweest.”

‘Bewindspersonen belden me’

Van Dijk, die zich slecht behandeld voelt door de PvdA, zegt sinds februari geen contact meer gehad met het grootste deel van de fractie. „Ik had met Henk [Nijboer, red.] altijd heel goed contact. Toen ik begon als Kamerlid in 2017 maakte hij me wegwijs. Hij heeft nu niks meer van zich laten horen. Attje [Kuiken] vroeg nog wel hoe het ging, maar sinds ze fractievoorzitter is heb ik geen contact meer. Dat begrijp ik ook wel.” Nijboer en Kuiken bevestigen dat. Attje Kuiken: „Om de onafhankelijkheid van het onderzoek volledig te waarborgen heb ik vanuit mijn nieuwe rol als fractievoorzitter geen contact meer zo lang het onderzoek loopt.” Ook Nijboer zegt dat „zuiver” te vinden.

Van Dijk zegt wel steun te hebben gevoeld bij zijn voormalige medewerkers en oud-politici van de PvdA. En vooral: bij politici van ándere partijen. „Héél veel Kamerleden van de VVD, D66’ers en ook vanuit de SP. Bewindspersonen die belden en vroegen hoe het met me ging. Een Kamerlid van GroenLinks ging met me wandelen.”

Als Van Dijk door het onderzoek wordt vrijgepleit, zegt hij, wil hij alsnog terugkeren in de Tweede Kamer als er opnieuw een plek vrijkomt in de PvdA-fractie. „Daarom is het voor mij van belang dat er een goede waarheidsvinding komt en eerherstel.”

Op de dag waarop Van Dijk zijn Kamerzetel ter beschikking stelde, werd zijn partijgenoot Mariëtte Hamer door het kabinet benoemd tot regeringscommissaris seksueel overschrijdend gedrag. Van Dijk zegt op basis van zijn eigen ervaring graag met haar te willen spreken over hoe procedures rond klachten over grensoverschrijdend gedrag verbeterd kunnen worden. „Het moet echt veiliger”, zegt hij. „Waarheidsvinding is echt van belang. Maar niet alleen voor de melders, óók voor de vermeende daders. Ik heb in dit proces op geen enkel moment vanuit de partij gevoeld: we zien ook jóuw belang. Er zou een vaste onderzoeksinstelling moeten komen die echt onafhankelijk is, met oud-rechters bijvoorbeeld die verstand van zaken hebben.”

22-05-2022: Dit artikel is geactualiseerd met een reactie van Henk Nijboer.