Analyse

Johnsons Conservatieven afgestraft in lokale verkiezingen

Verenigd Koninkrijk Onvrede en schandalen hebben de Conservatieven op stevig verlies gezet in de lokale verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk.

De stemmen worden geteld in Magherafelt, in het Noord-Ierse graafschap Londonderry.
De stemmen worden geteld in Magherafelt, in het Noord-Ierse graafschap Londonderry. Foto Paul Faith/AFP

Uit voorzorg hadden lokale afdelingen van de Conservatieve Partij de foto van hun partijleider en premier Boris Johnson maar weggelaten uit hun folders. En in sommige gemeenten deelden ze flyers uit met een vriendelijke reminder dat dit lokale verkiezingen waren. „Straf alsjeblieft lokale Conservatieven niet af voor fouten die in Westminster zijn gemaakt”, stond op flyers in Hartlepool.

Vrijdag werden de resultaten van de lokale verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk bekend en de Conservatieven hebben aanzienlijk verloren. Ze zijn hun meerderheid kwijt in een aantal symbolische gebieden. In hoofdstad Londen verloren ze voor het eerst in de geschiedenis in Westminster, het politieke hart van de stad. En in Schotland verloren ze zoveel zetels dat oppositiepartij Labour daar nu weer de tweede partij van het land is, achter de Scottish National Party die het grootst bleef.

Grote vraag voor partijleider Boris Johnson is of de verliezen ertoe leiden dat meer Lagerhuisleden hun vertrouwen in hem zullen opzeggen. In aanloop naar de verkiezingen zagen veel Tories deze verkiezingen als nieuw weegmoment of ze hun partijleider nog zouden steunen. Hoewel veel lokale Conservatieven vrijdag naar Johnson wezen als oorzaak voor hun verlies, zou dat volgens Engelse media ook weer niet desastreus genoeg zijn om veel Lagerhuisleden hun steun te laten intrekken.

De kosten van het dagelijks leven stijgen hard in het VK en de regering krijgt het verwijt de bevolking daar te weinig bij te helpen. Premier Johnson is persoonlijk geregeld in opspraak; het Lagerhuis besloot onlangst te onderzoeken of de premier het parlement heeft misleid rond Partygate, zoals de stiekeme borrels tijdens de lockdowns bekend zijn komen te staan. En het recentste schandaal, vorige week, rond een Conservatief Lagerhuislid dat in de plenaire zaal op zijn telefoon naar porno had zitten kijken, zal ook niet hebben meegeholpen.

De BBC rekende de lokale stemmen om naar percentages en daaruit bleek vrijdag – toen nog niet alle stemmen geteld waren – dat oppositiepartij Labour zo’n 35 procent van de stemmen kreeg, de Conservatieven 30 procent en de Liberaal-Democraten het verrassend goed deden met 19 procent. Ter vergelijking: bij de laatste landelijke verkiezingen in 2019 kregen de Tories onder leiding van Johnson 43,6 procent van de stemmen, Labour onder oud-leider Jeremy Corbyn 32,1 procent en de LibDems 11,5 procent.

‘Groot keerpunt’

Hoofdstad Londen beweegt al jaren richting Labour en deze resultaten zijn daar een bevestiging van. Veelzeggend is dat de sociaaldemocraten stadsdeel Barnet wonnen, waar veel Joodse gezinnen wonen. Het is een teken dat partijleider Keir Starmer het vertrouwen van de Joodse gemeenschap heeft weten terug te winnen, na de problemen met antisemitisme onder Jeremy Corbyn.

Starmer noemde deze verkiezingen „een groot keerpunt” na hun slechte uitslag in 2019. Toch zagen veel kiezers Labour niet als het vanzelfsprekende alternatief voor de Conservatieven. De Liberaal-Democraten wonnen bijna drie keer zoveel zetels als Labour en ook de kleine Green Party deed het goed.

Potentieel slecht nieuws voor Starmer was vrijdag dat de politie onderzoek gaat doen naar een bijeenkomst in april vorig jaar, waarbij hij en zijn team curry aten en bier dronken terwijl er nog coronarestricties golden. In aanloop naar de verkiezingen lekten details over die bijeenkomst uit – het bonnetje van de Indiase tent met een bestelling voor twintig tot dertig man – waardoor de politie de eerder afgesloten zaak opnieuw gaat bekijken.

Als Starmer toch een boete opgelegd krijgt vanwege het breken van de coronaregels, is de vraag of zijn positie nog houdbaar is. Hij liet de afgelopen weken geen kans schieten om Johnson, nadat die een boete had gekregen, op te roepen om te vertrekken.