Foto Hanna Hrabarska

Interview

Het fotodagboek van een gevluchte Oekraïense fotograaf: ‘Mooie composities zien is een afleiding van mijn thuisland’

Fotografie Fotograaf Hanna Hrabarska (35) vluchtte met haar moeder vanuit Oekraïne naar Nederland. Deel twee van een fotodagboek dat zij voor NRC bijhoudt.

Sinds voormalig muziekfotograaf Hanna Hrabarska (36) in februari samen met haar moeder vanuit Oekraïne naar Nederland vluchtte, probeert zij haar leven hier op de rit te krijgen.

Twee maanden wonen ze nu in het gastenverblijf van Nederlandse vrienden in het Utrechtse Austerlitz. Moeder in de slaapkamer, zij op een slaapbank in de woonkamer. Met haar foto’s geeft Hrabarska een inkijkje in hun – inmiddels – rustige leven in de bosrijke omgeving in de buurt van Zeist. „Mooie composities zien is een afleiding van mijn thuisland”, zegt ze. „Maar ik creëer geen situaties, ik leg alleen vast wat er gebeurt.”

Foto Hanna Hrabarska
Foto Hanna Hrabarska

In die situaties is zij niet alleen objectieve fotograaf, zoals ze gewend is, maar ook onderdeel van de foto. Zij maakt immers hetzelfde mee als haar moeder, die meestal het onderwerp is van de foto’s. Haar moeder is inmiddels bevriend geraakt met de buurvrouw aan de overkant. Twee keer per dag laten ze de hond uit, elke week bezoeken ze de moeder van de buurvrouw in het verzorgingstehuis.

Daarnaast hebben ze natuurlijk contact met de achterblijvers in Oekraïne. Hanna Hrabarska: „Vorige week werd een aanval op onze stad Kriviy Rih aangekondigd. Dan maakt mijn moeder zich erge zorgen om mijn broer, die daar nog zit.”

Met haarzelf gaat het de ene dag beter dan de andere. Het had veel erger kunnen aflopen, weet ze, maar op sommige momenten denkt ze: „What the hell doe ik hier?”

Foto Hanna Hrabarska
Foto Hanna Hrabarska
Foto Hanna Hrabarska
Hanna Hrabarska

Toen ze de beelden zag van de gruweldaden in Boetsja, was ze de hele week van slag en kon ze alleen maar huilen. Ze heeft er drie jaar in de buurt gewoond en is er vaak geweest. „Het voelde zo persoonlijk. Ik ken elke straat”, zegt ze.

Foto Hanna Hrabarska
Hanna Hrabarska
Foto Hanna Hrabarska
Hanna Hrabarska

Ze spreekt vaak af met haar Oekraïense vrienden, bij wie ze steun vindt. Sommigen woonden al in Nederland, anderen vluchtten ook vanwege de oorlog deze kant op. „Ik heb nog geen nieuwe vrienden gemaakt”, zegt ze. Met orthodox Pasen, op zondag 24 april, organiseerde ze met haar vriendinnen, hun kinderen en moeders een uitgebreid diner. „Er was veel eten: paascake, gegrilde groente. Alle traditionele gerechten.” Op Instagram noemt ze hen haar „familie” en schrijft ze bij een video „happiness is real”.

Aan het eind van het paasdiner voerden ze een lang en serieus gesprek over het verloop van de oorlog en de impact daarvan op Oekraïne én Europa. De conclusie: deze oorlog zal alles veranderen. De machtsverhoudingen na de oorlog zullen afhangen van hoeveel steun een land Oekraïne heeft geboden, gelooft ze. Daarna zegt ze, hoorbaar emotioneel: „West-Europa snapt de ernst van de situatie niet. Hoe is het mogelijk dat presidentskandidaat Le Pen, die de banden wil aanhalen met Rusland, in Frankrijk zoveel stemmen kreeg?”

Ze voelt veel steun van Nederlanders, maar er is ook onbegrip. Zo werd ze als fotograaf uitgenodigd voor een tentoonstelling waar ook een Russische artiest te zien zou zijn. „Hoe kun je dat voorstellen? Het maakt me niet uit hoe goed hij is, dat gaat gewoon niet gebeuren.”

Foto Hanna Hrabarska
Foto Hanna Hrabarska
Hanna Hrabarska

Hanna Hrabarska