Laat Milieudefensie maar op gesprek komen, zeggen de bedrijven

Reacties brief Hoe reageren de 29 grote bedrijven die Milieudefensie aanschreef op de brief van de organisatie? De een houdt al rekening met een rechtszaak, de ander heeft de club uitgenodigd voor een gesprek. Een rondgang.

Werkzaamheden door Boskalis op het strand van Camperduin, Noord-Holland. Boskalis is een van de door Milieudefensie aangeschreven bedrijven.
Werkzaamheden door Boskalis op het strand van Camperduin, Noord-Holland. Boskalis is een van de door Milieudefensie aangeschreven bedrijven. Foto DutchPhoto/ANP

Milieudefensie heeft twee weken geleden 29 grote, vervuilende bedrijven in een brief uitgenodigd om voor 15 april hun klimaatplannen uit de doeken te doen. De bedrijven reageren heel verschillend op de brief, blijkt uit een inventarisatie van NRC. De meeste zijn wel van plan een reactie te sturen. Een mogelijk gesprek met de milieuorganisatie zien ze met vertrouwen tegemoet.

1 Gaat u reageren op de brief van Milieudefensie?

De meeste bedrijven – 19 van de 29 – laten weten zeker een reactie te sturen. Maar hoe en hoe uitgebreid ze dat gaan doen, is nog niet voor alle bedrijven duidelijk. Tata heeft al voor ontvangst van de brief contact gehad met Milieudefensie over zijn klimaatplannen. Chemiebedrijf DSM en supermarktbedrijf Ahold Delhaize hebben Milieudefensie bij het in ontvangst nemen van de brief meteen uitgenodigd voor een gesprek. ABN Amro plaatste naar aanleiding van de brief een reactie op zijn website. Oliehandelaar Vitol laat in een e-mail weten uit te zien naar een gesprek. Zuivelcoöperatie FrieslandCampina beschouwt de brief „als een uitnodiging voor een constructieve dialoog”. De topman van DSM plaatste zijn uitnodiging op zijn LinkedIn-pagina.

Vleesverwerkingsbedrijf Vion wil de brief eerst toetsen „aan ons CSR [Corporate Social Responsibility] beleid en onze doelstellingen en dan onze vervolgstap bepalen”. Energiebedrijf Uniper en olieconcern BP laten weten de inhoud van de brief zorgvuldig te bestuderen. Chemieconcern LyondellBasell, dat ook nog studeert op de inhoud, wijst erop dat het regelmatig met belanghebbenden over zijn klimaatplannen spreekt. Ook kunstmestfabriek Yara zegt geregeld met milieugroepen om de tafel te gaan. „Milieudefensie is de enige die nog nooit verder is geweest dan het hek.”

Autoconcern Stellantis en baggeraar Boskalis hebben niet gereageerd op de vragen van NRC. Olieconcern ExxonMobil reageert alleen met de mededeling dat ze hun ‘netto-nulambities’ hebben gepubliceerd in het ‘Advancing Climate Solutions – 2022 Progress Report’.

2 Beschouwt u de brief als een mogelijke stap op weg naar een rechtszaak?

Aanleiding voor de brief is de gewonnen rechtszaak van Milieudefensie tegen Shell, mei vorig jaar. De Haagse rechtbank oordeelde dat Shell zijn klimaatbeleid moet aanpassen aan het Klimaatakkoord van Parijs op basis van de door Milieudefensie geformuleerde cijfers. De zaak tegen Shell begon met een brief en een uitnodiging tot gesprek. Toch verwachten de meeste bedrijven die door Milieudefensie zijn aangeschreven ten niet dat het tot een rechtszaak zal komen.

Is de brief van Milieudefensie een voorstap naar een rechtszaak? NRC vroeg het juristen: Een bedrijf dat niet reageert op Milieudefensie staat moreel al op achterstand

„We hopen van niet”, zegt een woordvoerder van luchthaven Schiphol. Net als de meeste andere bedrijven zien ze de brief vooral als handreiking. We beschouwen hem niet als „een ultimatum”, zegt luchtvaartbedrijf KLM. „We blijven in dialoog”, aldus pensioenbeheerder ABP. Energiebedrijf RWE ziet geen aanleiding voor een rechtszaak omdat het „een duidelijk verduurzamingsplan” heeft. En bouwbedrijf BAM beschouwt de actie van Milieudefensie juist als „een goede kans om zijn ambities en prestaties onder de aandacht te brengen” van een breed publiek. Pensioenfonds PFZW begrijpt dat een juridische procedure een „optie” is en „houdt daar rekening mee”.

3 Heeft uw bedrijf klimaatplannen die u aan Milieudefensie kunt voorleggen?

Bijna alle bedrijven vinden dat ze voldoen aan wat Milieudefensie vraagt, of dat ze op de goede weg zijn. Schiphol bijvoorbeeld wil in 2030 CO2-neutraal zijn – al geldt dat niet voor de uitstoot van de vliegtuigen die de luchthaven gebruiken. Vion heeft geen apart klimaatbeleid, wel een duurzaamheidsplan met cijfers over de CO2-uitstoot.

Kredietverzekeraar Atradius rapporteert zijn beleid in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen (milieu, maatschappij en bestuur) jaarlijks aan de United Nations Global Compact – een graadmeter van de Verenigde Naties – en heeft zijn duurzaamheidsbeleid laten waarderen door EcoVadis, een duurzaamheidsratingbureau. Atradius stelt op bijna al zijn duurzaamheidscriteria goed te scoren.

NN Group, het vroegere Nationale-Nederlanden, heeft „grote stappen gezet om onze investeringen te verduurzamen. We publiceren jaarlijks over onze voortgang in ons ‘Carbon Footprint Report’. Het beleid is erop gericht om, in lijn met het Klimaatakkoord van Parijs, uiterlijk in 2050 „naar netto-nul uitstoot van broeikasgassen te bewegen”.

KLM zal in een gesprek met de milieuorganisatie uitleggen hoe de luchtvaartmaatschappij technologische oplossingen, waarvan sommige alleen nog in theorie bestaan, wil inzetten om zijn uitstoot te verminderen. De meeste milieugroepen pleiten voor krimp van de luchtvaart. KLM zegt die ‘groeidiscussie’ niet uit de weg te gaan, maar heeft niet doorgerekend wat dat voor het bedrijf zou betekenen. „We moeten ook aandacht blijven houden voor de maatschappelijke waarde van de luchtvaart. Vliegen brengt de wereld bij elkaar.”

Veel bedrijven wijzen in het oordeel over hun klimaatplannen naar het Science Based Targets-initiatief (SBTi) van onder andere het Wereldnatuurfonds en het World Resources Institute, een gerenommeerde internationale klimaat-ngo.

DSM, Ahold Delhaize, AkzoNobel en ABN Amro laten hun doelen valideren door het SBTi en rapporteren daar publiekelijk over.

4 Milieudefensie vraagt een CO2-reductie voor de hele waardeketen. Hoe beoordeelt u dat?

Een heet hangijzer in de Shell-zaak was de verantwoordelijkheid van het concern voor ‘scope 3-emissies’. Dat is de uitstoot in de hele waardeketen van het bedrijf, dus inclusief die van consumenten die op Shell-brandstof rijden. De rechter oordeelde dat Shell niet alleen volledig verantwoordelijk is voor emissies die ontstaan om het bedrijf draaiende te houden (scope 1) en om zijn producten te maken (scope 2), maar dat het ook een inspanningsverplichting heeft om emissies in scope 3 terug te dringen.

Schiphol zegt dat zijn klimaatplannen zowel scope 1, 2 als 3 betreffen. Maar het zegt ook dat de emissies van vliegtuigen de verantwoordelijkheid zijn van luchtvaartmaatschappijen. De luchthaven gebruikt wel „instrumenten om schoner vliegen te stimuleren”, zoals hogere havengelden voor vuilere toestellen.

FrieslandCampina maakt onderscheid tussen eigen emissies en die van de 11.000 melkveebedrijven die aangesloten zijn bij de coöperatie. FrieslandCampina wil de leden helpen bij „verdere verduurzaming van hun bedrijf”, om zo in 2050 „netto klimaatneutraal en natuurpositief te zijn”.

AkzoNobel gaat voor zijn klimaatdoel uit van emissies in de hele waardeketen. Voor instellingen in de financiële sector gaat scope 3 om de uitstoot die bedrijven veroorzaken waaraan ze geld lenen of waarin ze beleggen. De doelstelling van NN Group om in 2050 klimaatneutraal te zijn, geldt volgens het bedrijf ook de beleggingsportefeuille. ING richt zich voor zijn kredietportefeuille op scope 1, 2 en 3. De bank is bezig met het ontwikkelen van „transitiepaden naar 2050, inclusief tussentijdse doelen”. Rabobank wil als coöperatieve bank ook klanten „op weg naar Parijs” helpen door „betrokken te blijven”, samen te werken en kennis, netwerk en concrete producten aan te bieden. ABN Amro stelt dat zo’n 99 procent van zijn impact in leningen en beleggingsdiensten zit, in scope 3 dus. „Daarom is onze strategie gericht op het helpen van onze klanten bij hun transitie naar duurzaamheid.”

Supermarktconcern Ahold erkent dat zijn huidige doel ten aanzien van scope 3 veel lager ligt dan wat Milieudefensie verlangt. Het bedrijf wil juist hierover graag met de organisatie in gesprek: hoe definieer je scope 3 voor een supermarktketen?