Opinie

De Britse premier ondermijnt zijn eigen gezag

Feestjes Downing Street

Commentaar

Onder studenten gaat weleens de grap dat een feest pas een goed feest is als de politie aan de deur komt én je er de volgende dag geen herinnering aan hebt. Boris Johnson, de Brits premier, overkomt nu beide: de Metropolitan Police maakte dinsdag bekend dat zij onderzoek gaat doen naar een aantal van de borrels die er tijdens de coronalockdown in zijn ambtswoning werd gehouden.

Feestjes waarover Johnson in eerste instantie zei dat hij niet wist dat ze waren gehouden, en de boosheid van de Britten deelde. Tijdens de lockdown in 2020 zaten zij verplicht thuis en was het enige tijd verboden om met meer dan twee man samen te komen. Daarop werd strikt gehandhaafd.

Vervolgens zei de premier dat hij wist dat er feestjes waren gehouden, maar dat hij er zelf niet bij was – foto’s wezen het tegendeel uit. Daarna erkende hij dat er wellicht feestjes waren, maar dat het om ‘werkgerelateerde bijeenkomsten’ ging. Een e-mail met de tekst „neem een fles mee”, suggereert anders. Dáarna zei Johnson dat niemand hem had verteld dat dergelijke bijeenkomsten tegen de coronaregels waren. Regels waar hij als premier verantwoordelijk voor is. En op zijn eigen verjaardagsfeestje was hij slechts tien minuten geweest – een Conservatief Lagerhuislid vergeleek dit donderdag met „een koffiepauze” in de ambtswoning.

Dat Johnsons morele kompas niet zo is gekalibreerd als dat van anderen, weten de Britten. Leugens kostten hem zijn baan als journalist, zijn mandaat als parlementariër, zijn huwelijk. Zijn charme, welsprekendheid en bestudeerde wanordelijkheid maken dat hij met veel wegkomt dat aan andere politici zou blijven kleven.

Maar de manier waarop hij zich nu in allerlei bochten wringt, is potsierlijk. Het bevestigt het beeld van een Engelse upper middle class die meent dat regels er voor anderen zijn. Van de Eton-Oxford-garde die het Verenigd Koninkrijk nog steeds leidt, van de Bullingdon Club van superrijke studenten die restaurants kort en klein sloegen – en waartoe Johnson behoorde.

Lees ook: ‘De achterban van Boris Johnson vindt het tijd dat hij vertrekt’

Kwalijker: het betekent dat mocht hij opnieuw coronaregels moeten opleggen, zijn autoriteit is ondermijnd. Wát er ook uit onderzoek komt. Want dat de Metropolitan Police nu toch besluit onderzoek te doen, is al veelzeggend. De hoogste politiebaas wilde eerst geen politietijd verspillen aan een onderzoek naar feestjes in het verleden, omdat zij zich op „gewelddadige misdaad en terreur” wilde richten. Nu zegt zij dat „geen onderzoek doen, de legitimiteit van de wet aanzienlijk zou ondermijnen”.

Dat Johnson zijn lot niet meer in eigen hand lijkt te hebben – het is aan de Conservatieve fractie om te besluiten of en wanneer ze genoeg van hem hebben – schaadt zijn premierschap eveneens. Als beleidskeuzen in eigen land worden opgevat als populistische pogingen om de premier te redden, of dat nu gaat om plannen om de BBC te hervormen of asielbeleid, is hij aangeschoten wild.

En dat juist op een moment dat ook internationaal een sterk Verenigd Koninkrijk nodig is, met een premier die serieus wordt genomen. Het is een probleem als een van de weinige militaire grootmachten van Europa zo met zichzelf bezig is, op het moment dat er een oorlogsdreiging is aan de buitengrenzen.