Analyse

Met een nieuwe lockdown geeft het kabinet zijn eigen falen toe

Coronabeleid De stijgende coronacijfers leiden tot vertwijfeling in politiek Den Haag. Valt er nog te ontkomen aan keiharde maatregelen?

Demissionair ‘corona-minister’ Hugo de Jonge woensdag bij het Binnenhof.
Demissionair ‘corona-minister’ Hugo de Jonge woensdag bij het Binnenhof. Foto Robin van Lonkhuijsen

Met zichtbare tegenzin accepteert het demissionaire kabinet dat hard ingrijpen de enige oplossing lijkt om de nieuwste coronagolf onder controle te krijgen. Maandag hoopte premier Mark Rutte (VVD) nog op een persconferentie eind volgende week, woensdag moest coronaminister Hugo de Jonge (CDA) aankondigen dat hij het OMT om een spoedadvies vraagt en vrijdag al wil beslissen over strengere maatregelen. De vraag is of het kabinet ontkomt aan het afkondigen van een nieuwe lockdown.

De Jonge zei woensdag dat de kentering die het kabinet in de coronacijfers wil zien voorlopig uitblijft. Het RIVM noteerde midweeks een dagrecord van bijna 24.000 positieve tests. Ook de nieuwe ziekenhuisopnames zijn al dagen stabiel hoog, rond de 300. De Jonge noemde de situatie in de zorg „somber en zorgelijk”. Hij wil van het OMT weten hoe een kentering in de cijfers alsnog te „forceren” is.

Minister De Jonge noemde de situatie in de zorg „somber en zorgelijk

Het kabinet geeft met het naar voren halen van de besluitvorming toe aan de druk vanuit de ziekenhuizen, die al dagen waarschuwen dat zij mogelijk niet meer alle patiënten kunnen opvangen als de besmettingen niet snel dalen. Diederik Gommers, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care, waarschuwde dinsdag in de Tweede Kamer dat zo’n ‘code zwart’-scenario binnen tien dagen dreigt. Gommers hekelde de prioriteiten van de Kamerleden, die op dat moment spraken over de mogelijke invoering van een 2G-wet. Daarin wil het kabinet regelen dat alleen gevaccineerden en van corona genezen mensen toegang krijgen tot bepaalde plekken. Een bijzaak, vond Gommers. Het debat moest gaan over de noodzaak van „een zware lockdown”.

Afschaling van zorg

De Jonge relativeerde de dreiging van code zwart de afgelopen dagen nog. De ziekenhuizen moesten eerst maar meer operaties afzeggen en de IC-capaciteit nog verder uitbreiden, vond hij. Dat is precies wat woensdag gebeurde: het Landelijk Netwerk Acute Zorg kondigde de volgende fase van afschaling af, waardoor Nederland nu nog maar één stap verwijderd is van de crisisfase waarin triage voor IC-bedden moet plaatsvinden.

De Jonge wil de zorg beschermen, maar zegt dat het kabinet meer dan eerder in de crisis voor een levensgroot dilemma staat. „De rek is er totaal uit in de zorg, maar óók in de samenleving.” Hij hekelde woensdag impliciet Gommers’ opmerkingen en veelvuldige mediaoptredens door zich te keren tegen „het gemak waarmee aan talkshowtafels lockdowns worden besteld”.

Naast zorgen over het draagvlak zijn er voor het kabinet meer redenen niet al te makkelijk tot een nieuwe lockdown te besluiten. Met zo’n stap zou het kabinet toegeven dat de gevolgde strategie om uit de crisis te komen, faliekant is mislukt. Vaccineren werd maandenlang gepromoot als hét wondermiddel, maar de huidige vaccinatiegraad van ruim 85 procent blijkt niet genoeg om de virusverspreiding te stoppen. Het kabinet is er ook amper in geslaagd de groep vaccintwijfelaars en -weigeraars alsnog over de streep te trekken.

Scholensluiting?

De keuze om in september grootschalig te versoepelen met de coronapas heeft ook verkeerd uitgepakt. De Jonge presenteerde die als oplossing om sectoren veilig open te houden en lockdowns te voorkomen. De afgelopen weken was het aantal besmettingen hoger dan op enig eerder moment in de pandemie. Als gevolg daarvan is de steun voor de coronapas in de Tweede Kamer geslonken en is een meerderheid voor De Jonge’s 2G-wet hoogst onzeker.

In zijn laatste advies suggereerde het OMT al dat het opnieuw een lockdown zou adviseren als de cijfers niet verbeteren. Het OMT schreef dat het maatregelen op de scholen wil vermijden vanwege „de schade aan de ontwikkeling van kinderen”. Tegelijk geldt het sluiten van scholen als een epidemiologisch zeer effectieve maatregel en daarom noemde OMT-lid Gommers het juist nodig. Nu al zitten veel klassen op met name de basisscholen thuis vanwege de explosie aan besmettingen onder deze niet-gevaccineerde leerlingen.

Lees ook:Dit artikel over nog meer afschaling in de zorg

Een scholensluiting ligt binnen het kabinet en in het parlement zonder twijfel het gevoeligst. De Jonge maakte woensdag duidelijk dat hij ook niet „lichtvaardig” wil besluiten over het weer volledig sluiten van andere sectoren als de horeca, winkels en cultuur. Dat betekent vrijwel zeker ook sluiting tijdens de lucratieve feestdagen en daarna, want eerdere lockdowns duurden altijd maanden en niet weken. Zo’n nieuwe, gedwongen winterslaap is voor deze sectoren een hard gelag. Het lijkt in niets op het leren leven met het virus zoals het kabinet beloofd had.