Maarten Meinema uit BuZa is de anti-Rutte

Zap De angst in de ogen van Nederlandse politici die het coronabeleid vormgeven, doet verlangen naar een type als Maarten Meinema, de fictieve minister uit dramaserie BuZa, die lak heeft aan de angstige conventies van de mediacratie.

Minister Maarten Meinema (Kees Prins) in BuZa.
Minister Maarten Meinema (Kees Prins) in BuZa. Beeld BNNVARA

‘De anderhalve meter keert terug, dames en heren”, riep de als politiek analist bij M aangeschoven Bram Douwes dinsdag luid – een denderende vocalisatie van het niets dat uit Den Haag kwam. Maandag had het kabinet nog gepleit voor naleving van de basismaatregelen, dinsdag ging het al over een vervroegde persconferentie, terwijl de Kamer kibbelde over 2G en 3G.

In Nieuwsuur, waar het nogal overdreven ‘mini-lockdown’ opdook voor de huidige situatie, zette arts en microbioloog Marc Bonten de zaken helder uiteen. Nederland wil geen totaal zorginfarct, wil geen zware maatregelen en wil geen vaccinatiedwang. Alle drie samen gaat niet en dus moet de politiek kiezen. „Rutte en De Jonge zijn onzeker”, duidde Arjan Noorlander de Haagse besluiteloosheid.

Lees ook: In de serie ‘BuZa’ grijpt de minister te pas en te onpas naar de fles — daarom wilde Kees Prins de rol

Bij al die angst in de ogen van de Nederlandse politici ging ik verlangen naar een type Meinema, de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken die de voorstellen op zijn bureau zomaar „een laffe verzameling compromisseltjes van een dubbeltje” kan noemen. Voor u op Teletekst zoekt of u het twaalfde aftreden in Rutte III heeft gemist: Maarten Meinema is verzonnen. Hij is de hoofdpersoon van de dramaserie BuZa (BNNVARA).

Meinema lijkt ingevlogen uit een tijd waarin bewindslieden hun gezag droegen met de vanzelfsprekendheid van een goede bourgogne. Hij is besluitvaardig, intuïtief, onafhankelijk en heeft lak aan de angstige conventies van de mediacratie. „Natúúrlijk neem ik vragen aan”, zegt hij over een persconferentie. Als de minister-president belt, drukt Meinema hem weg. Over die premier, gespeeld door Jacob Derwig, zegt Meinema trouwens, alsof hij ontdekt heeft dat het eigenlijk allemaal fictie is: „Hij is geen premier, hij acteert er een.”

Uitgebeend cynisme

Meinema zelf wordt geacteerd door Kees Prins, die vertelde dat hij een beetje naar Hans van Mierlo had gekeken. Het is een man die de namen van zijn collega’s vergeet, maar die goed weet wat hem in morele zin overkomt: „De eerste dag en ik heb meteen bloed aan mijn handen.”

Politieke fictie toont vaak wat we missen in de echte politiek. The West Wing bood de Amerikanen in het tijdperk van de anti-intellectueel George W. Bush de Nobelprijswinnaar Josiah Bartlet. Toen datzelfde volk de onkreukbare Obama in het Witte Huis had gekozen, verlustigde men zich in House of Cards aan de moordenaar-president Frank Underwood. (Daarna kwam Trump, waar geen fictie tegenop kon.) In BuZa is Meinema de uitzondering: de andere politici in de serie worden voortgedreven door een uitgebeend cynisme, waarin niet de juistheid van het beleid ter zake doet, maar de vrees voor de reactie van de publieke opinie. (Fictie! Fictie!)

Perfect is Meinema niet: hij draait de dop niet op de fles na het inschenken van zijn eerste whisky. Zijn alcoholisme wordt in het scenario van Frank Ketelaar razendsnel op de spits gedreven, net als politieke ontwikkelingen. Dat heeft ermee te maken dat alles in vier afleveringen gepropt is, waardoor de karakters aldoor uitlegzinnetjes moeten uitspreken. Veel gaat in haast. Van een verzoek om af te treden, naar een bevel om af te treden naar een ontsnapping in luttele minuten – dat kan beter. Je vraagt je af waarom, als dit project toch werd opgetuigd, er niet twaalf in plaats van vier afleveringen zijn gemaakt.

De buikige onmatigheid waarmee Prins zijn minister vormgeeft, maakt die bij uitstek tot een anti-Rutte. Natuurlijk is het niet verstandig als de kapitein van het schip zich elke avond tot de rand laat vollopen (al loodste Noach, de vader van alle alcoholisten, zijn boot veilig door de grootste crisis van zijn tijd). Maar er zijn dagen waarop je wat zou geven voor een leider die geen genoegen neemt met een laffe verzameling compromisseltjes van een dubbeltje.