Reportage

Lasers meten bloedspetters héél precies

Forensisch onderzoek Voetafdrukken en bloeddruppels worden nog altijd één voor één met een liniaal opgemeten en gefotografeerd. Met een lasercamera kan dit sneller en makkelijker.

Het NFI experimenteert met een camerasysteem waarbij laserlichten helpen positie en afstanden tussen sporen op een plaats delict te bepalen.
Het NFI experimenteert met een camerasysteem waarbij laserlichten helpen positie en afstanden tussen sporen op een plaats delict te bepalen. Foto David van Dam

Van de vloer tot op het plafond zitten bloedspetters. Een schaar, rood van het bloed, ligt op de grond. In een hokje van drie bij drie meter heeft zich duidelijk een kantoordrama afgespeeld. Paul van den Hoven, bloedspoorpatroondeskundige, tilt met een collega nog een levensgrote pop naar binnen. De een bij de armen, de ander bij de benen. Arjo Loeve, onderzoeker forensische technologieën in Delft, moet lachen als ze hem passeren. Zelf legt hij zijn zakmes in een plasje bloed: een mogelijk moordwapen.

We zijn in de kelder van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) in Den Haag. Hier is een plaats delict nagemaakt, als testlocatie voor nieuwe forensische technologieën.

Tussen het ‘slachtoffer’, een tafel en een omgevallen stoel testen Van den Hoven en Loeve een Nederlandse uitvinding die het opmeten van bewijsmateriaal straks moet versnellen. Nu gebeurt dit nog met een liniaal. Maar een liniaal vormt een risico, want bij het opmeten kan bewijsmateriaal per ongeluk beschadigen. Ook zijn de maten onbruikbaar als de foto scheef genomen wordt. De oplossing voor deze problemen: een opzetstuk voor een camera waar vijf groene laserstralen uitkomen.

Loeve heeft het fototoestel met opzetstuk vast. Hij richt op een uitgeveegde bloedafdruk van een hand naast een poster van ‘Dexter’. De lasers schijnen vier groene stippen in een vierkant om de bloedveeg. Loeve weet aan de hand van de hoeken en afstanden tussen de lasers op het opzetstuk, welk patroon op de muur geprojecteerd wordt. Doordat de vier stippen ook terechtkomen in de foto’s die hij maakt, kan hij daaruit afleiden wat de afmetingen van de bloedveeg zijn.

Vijfde groene stip

Er zit nog een vijfde groene stip op de muur, net boven het vierkant. Loeve richt de lasers op een witte lampenkap. Daar passen ze net niet allemaal goed op, maar hij heeft een oplossing. Hij zet het apparaat in stand twee: de stippen staan nu dichter bij elkaar. Door de afstand tussen de stippen in het vierkant én de stip daarbuiten, weet Loeve ook in welke stand het apparaat stond tijdens het nemen van een foto.

Lees ook: Plastic afval blijft waardevol door het goedkoop te scheiden

De camera is een prototype. Het begon met een idee om forensische sporen liniaalloos op te meten, waarmee het NFI naar de TU Delft stapte. Masterstudent Luuk Schiks ontwierp het prototype dat er nu ligt: „Het lastigste was om het nauwkeurig en compact te krijgen.” Hij testte het prototype bij de politieacademie en in een laboratorium van het NFI waar het meegenomen bewijsmateriaal opgemeten en gefotografeerd wordt.

Onder tafel

Loeve doet een pas opzij. Hij richt de camera weer op de bloedveeg, maar nu staat hij onder een hoek. De laserpunten tekenen een trapezium af: de linker twee stippen staan dichter bij elkaar, de rechter twee juist verder uit elkaar. Door denkbeeldige lijnen door stippen te trekken tot ze kruisen, kan Loeve voor elke bloeddruppel op de foto het perspectief bepalen. Hiervoor kan hij vervolgens corrigeren bij het berekenen van de afmetingen. Met een liniaal heb je deze informatie niet, dan moet de foto zo recht mogelijk genomen worden.

„Zo kun je ook bij lastige plekken zoals onder een tafel makkelijker een juiste maatreferentie meefotograferen”, zegt Van den Hoven enthousiast. „En je kan van grotere afstanden foto’s maken”, vult Loeve hem aan. In deze kleine ruimte zou je het meeste werk vanuit de deuropening kunnen doen.

Dat lost een boel praktische problemen van de liniaal op, zegt Van den Hoven terwijl hij berekende stappen zet tussen de pop en bloedspetters. Hij wil voorkomen dat hij per ongeluk in bewijsmateriaal gaat staan. Van den Hoven vraagt Kim Hutchinson, masterstudent en onderzoeksassistent aan de TU Delft, hem te helpen de beperkingen van de liniaal te demonstreren.

Met een L-vormige liniaal stapt Hutchinson over de pop om bij een streep van bloedspetters in een hoek te komen. Ze plaatst de liniaal voorzichtig tegen de muur. „Hier is waarschijnlijk een moordwapen heen en weer gezwiept”, analyseert Van den Hoven het bloedspoor. Hij maakt een zo recht mogelijke foto met de liniaal erop. „Je kan dit in je eentje eigenlijk al niet doen”, zegt hij. Maar met zijn tweeën is de kans nog groter om per ongeluk ergens in te gaan staan of dna achter te laten. Ook kan de liniaal door een tweede spoor heen vegen. „Er wordt daarom eerst een plan gemaakt voor een volgorde waarin je alles zo goed mogelijk op de foto kan zetten”, zegt Van den Hoven.

Politieproof

Er zijn situaties waarin de liniaal nodig zal blijven, laat Loeve zien. Hij richt de camera met lasers op de plastic oranje voet van de lamp met de witte kap. Door de weerspiegeling verschijnen dubbel zoveel stippen op de voet. Wel zijn er vijf veel feller, dus dit moet achteraf nog op te meten zijn, denkt hij. „Maar op een raam zal een liniaal nodig blijven”, denkt Loeve. Politiemedewerkers zullen uitleg moeten krijgen in welke situaties ze het apparaat kunnen gebruiken – of toch beter een liniaal kunnen pakken.

Maar zover is het nog niet. Aan masterstudent Hutchinson nu de taak het prototype politieproof te maken: „Een tikje tegen een van de lasers zou deze kunnen verplaatsen en dan is meten niet meer mogelijk”, vertelt ze terwijl ze naar een van de uitstekende lasers wijst.

Een meting met laserlicht is preciezer en minder verstorend dan een liniaalmeting, vinden onderzoekers bij het Nederlands Forensisch Instituut. Foto David van Dam

Ook wordt er nog gewerkt aan het verbeteren van het computerprogramma bij het apparaat, zegt Loeve. Het programma herkent automatisch de groene laserstippen op de foto op basis van kleur, locatie en de verwachte vorm (een vierkant). Loeve: „Dit lukt ook al steeds beter als er reflecties zijn.” De eerste praktijktesten met een verbeterd prototype verwacht Loeve volgend jaar uit te voeren. Daarnaast wordt gewerkt aan een wetenschappelijke publicatie die de technologie omschrijft.

Loeve raapt zijn zakmes weer op uit de plas bloed. Van den Hoven heeft ontsmettingsmiddel uit een voorraadkast met materialen als plastic handschoenen, scheppen en zwarte duffeltassen opgehaald en sprenkelt het over het mes. „Toch niet zo’n fris idee, dat runderbloed,” zegt Loeve terwijl hij het spul met een doekje over het mes wrijft en het daarna terug in zijn zak steekt.