Eindelijk: daar is de Tour de France voor vrouwen

Wielrennen In Parijs werd donderdag de Tour de France Femmes gepresenteerd, nadat de rittenkoers jarenlang op de kalender had ontbroken.

Tour de France-directeur Christian Prudhomme en de Franse oud-renster Marion Rousse bij de presentatie van de eerste editie van de Tour voor vrouwen.
Tour de France-directeur Christian Prudhomme en de Franse oud-renster Marion Rousse bij de presentatie van de eerste editie van de Tour voor vrouwen. Foto Anne-Christine Poujoulat/AFP

Na jaren waarin de organisatoren van het grootste wielerevenement ter wereld met grote stelligheid verkondigden dat aan vrouwenwielrennen geen droog brood te verdienen viel, werd donderdagochtend op een podium in het Parijse Palais des Congrès dan toch een doorstart gemaakt met een vrouwenversie van de Tour de France. De rittenkoers, acht etappes lang en te beginnen op zondag 24 juli, is de Tour de France Femmes gedoopt, en wordt mede mogelijk gemaakt door Zwift, het Amerikaanse bedrijf dat software ontwikkelt om vanuit huis in een virtuele wereld te kunnen fietsen.

Voor het eerst sinds 2009 zal er weer een volwaardige etappekoers voor vrouwen door Frankrijk worden gehouden die meer is dan een bijnummer in de schaduw van de mannen. Wat in 1984 nog met recht La Grande Boucle Féminine werd genoemd, een grote ronde over achttien etappes, was in de loop der jaren steeds verder uitgekleed tot er met La Course nog slechts een veredeld criterium over was gebleven. In de jaren tussen 2009 en 2014 was er zelfs helemaal geen vrouwenkoers die in theorie zou moeten kunnen profiteren van de magie van de Tour.

Het parcours van de Tour de France voor vrouwen in 2022.

Het was onder anderen Marianne Vos, succesvol vaandeldraagster van de wielersport, die de Amaury Sport Organisation (ASO) zo ver kreeg vrouwen in elk geval één ritje te gunnen. De eerste editie won ze zelf. Het betrof een wedstrijd over dertien rondjes over de Champs-Élysées op de slotdag van de Tour voor mannen. La Course week nadien twee keer uit naar de Alpen, waar zich vooral in 2017 een memorabele strijd tussen Anna van der Breggen en Annemiek van Vleuten voltrok, maar werd daarna weer tot een moetje gedecimeerd. Rensters kwamen er wel opdraven, omdat ze begrepen dat ook figuranten eens de kans krijgen op het grote toneel een hoofdrol op te eisen.

Logistiek onmogelijk

Nog maar twee jaar geleden leek het de ASO ondoenlijk, een Tour de France voor vrouwen. Logistiek was het onmogelijk, zei wedstrijddirecteur Christian Prudhomme herhaaldelijk. „Ik zou niet weten hoe. We zouden nooit toestemming krijgen [van de lokale autoriteiten].”

Maar de druk om daar toch over na te denken liep op. Wielerfederatie UCI zag graag zo snel mogelijk een tiendaagse etappewedstrijd voor vrouwen gelieerd aan de Tour, overtuigd van de publicitaire potentie van dat evenement. Niet dat de Italiaanse evenknie nou zo’n groot succes is: de Giro Femminile is weliswaar de langste ronde (tien ritten) voor vrouwen, maar rechtstreekse beelden zijn amper te vinden. De vrouwenversie van de Vuelta duurt ook om die reden maar vier dagen.

Lees ook: Parijs-Roubaix voor vrouwen werd een hype, en dat was nodig

Prudhomme bleef roepen dat wielerwedstrijden voor vrouwen verlieslatend zijn omdat er geen grote mediapartners bereid zijn om in de sport te investeren.

Alleen als een vrouwen-Tour quitte zou kunnen spelen, wilde de ASO erover nadenken de race opnieuw te organiseren. Zwift nam het grootste financiële risico voor de ASO weg, in elk geval voor de komende vier jaar. Het concern durfde de samenwerking aan vanwege het succes van de virtuele Tour de France, gehouden in het coronajaar 2020, zei Kate Verreneau, directeur vrouwenstrategie bij Zwift. „We organiseerden vijf etappes en elke dag wisselden we de volgorde om [vrouwen eerst, daarna mannen]. Het werd geweldig bekeken in 130 landen. Ik denk dat veel vrouwen zich realiseerden dat ze op het hoofdpodium konden staan. En wij raakten overtuigd van het concept.”

Verreneau zegde toe dat alle acht etappes van de Tour de France Femmes komende zomer minimaal twee uur rechtstreeks op televisie zullen worden uitgezonden. „Als je fan bent van het vrouwenwielrennen is het frustrerend dat je de koersen altijd via Twitter moet volgen. Bij Parijs-Roubaix hebben we gezien dat er geweldig gekoerst wordt. Het moet alleen wel vastgelegd worden.” Die wedstrijd werd volgens de ASO door anderhalf miljoen Fransen bekeken. Toen directeur Jean-Etienne Amaury dat getal donderdag noemde in zijn openingsspeech, ging er een luid applaus op in het Palais des Congrès, waar elk jaar het parcours van de nieuwe Tour wordt onthuld.

Samen geschiedenis schrijven

Op de eerste rijen zaten nu eens evenveel rensters naast renners in hun ruimvallende avondkleding. Nederlandse vrouwen ontbraken door blessures (Annemiek van Vleuten) of wedstrijdverplichtingen elders (Marianne Vos), maar de Italiaanse wereldkampioen Elisa Balsano was wel naar Parijs gekomen, net als een tiental anderen uit Frankrijk, Zuid-Afrika en Denemarken. De show begon met een promotiefilmpje waarin een vrouwenstem beloofde een generatie vrouwen te zullen inspireren. „Om samen geschiedenis te schrijven.”

Nadat Christian Prudhomme zijn verhaal was begonnen met een opsomming van alle inspanningen die de ASO de afgelopen jaren al heeft gedaan om het vrouwenwielrennen vooruit te helpen, riep hij Marion Rousse het podium op, oud-renner, wielercommentator en de eerste koersdirecteur van de Tour des Femmes. Ze stelde vast dat de sport waar zij in 2015 zelf mee stopte in de lift zit. „En dat wil ik graag zo houden.”

Samen met Prudhomme praatte ze de zaal door de acht etappes die zijn uitgetekend in het noordoosten van Frankrijk, en dan met name de Champagnestreek, de Elzas en de Vogezen. De vrouwen starten hun Tour daar waar de mannen finishen; op de Champs-Élysées, voor een korte rit over 82 kilometer. Het lijkt een gouden greep. Prudhomme: „Marianne Vos zei ooit tegen me: ‘je kan wel koersen organiseren, maar hoe krijg je ze ook in de media?’ Om zoveel mogelijk aandacht te genereren, starten we in Parijs.” Ook Annemiek van Vleuten, nog herstellende van een bekkenbreuk en gebroken schouder, was om die reden enthousiast. „Ik hoopte hier al heel erg op, omdat ik geloof in het concept. Zo neem je de fans mee die na drie weken af moeten kicken van de Tour. Daardoor wordt het commercieel interessant.”

Lees ook: De lange weg naar gelijke salarissen voor vrouwen en mannen in het wielrennen

De wedstrijd gaat op maandag door met een vlakke rit over 135 kilometer tussen Meaux en Provins, met een steil klimmetje naar de finish. De derde etappe is een rit van 133 kilometer voor de aanvallers en ligt van Reims – waar in 1958 het eerste WK voor vrouwen werd gehouden – tot Epernay bezaaid met vijf côtes. De vrouwen krijgen geen rustdag, moeten in rit vier (126 kilometer) over onverharde grindstroken en tussen de wijnranken van Troyes naar Bar-sur-Aube. Spektakel gegarandeerd.

De volgende dag moet het peloton liefst 175 kilometer overbruggen, een stuk verder dan de gemiddelde wegrit op een WK. Het is een overgangsetappe tussen Bar-le-Duc en Saint-Dié-des-Vosges. In de Vogezen is het dan aan de klimmers. Rit zes is nog relatief makkelijk (128 kilometer van Saint-Dié naar Rosheim), maar op 30 en 31 juli zal de eerste Tour de France Femmes worden beslist door de vrouwen van het klassement. Op zaterdag moeten ze over klassieke beklimmingen als de Petit Ballon, de Platzerwasel en de Grand Ballon – met ruim drieduizend hoogtemeters en 127 kilometer lang – en op zondag ligt de grote finale na 123 kilometer en een beklimming van de Ballon d’Alsace op de gemeen steile Planche des Belles Filles.

Annemiek van Vleuten is blij met al die klimmen van naam in het parcours. „Zo krijgt het parcours body en uitstraling. Het doet recht aan het niveau van het vrouwenpeloton.” Ze heeft de laatste week van juli 2022 al met rood omcirkeld in haar trainingsplanning. „Normaal zou ik in een na-olympisch jaar misschien een sabbatical nemen. Maar nu niet. Sterker nog: dit wordt mijn hoofddoel voor volgend jaar.”