Vriend Biden had in Cornwall ook een eis voor Johnson

Overleg Biden-Johnson Tijdens zijn ontmoeting met de Britse premier haalde de Amerikaanse president de van oudsher innige band met de Britten aan. Maar helemaal harmonieus verliep de top niet. De kwestie ‘Noord-Ierland’ baart Biden grote zorgen.

De Amerikaanse president Joe Biden en de Britse premier Boris Johnson hebben tijdens hun eerste ontmoeting, aan de vooravond van de G7 in Cornwall, de innige band tussen hun beider landen aangehaald. Het was niet uitsluitend harmonie: Biden vindt dat Johnson de vrede in Noord-Ierland onnodig op het spel zet.

In een ceremonie die zwanger was van symboliek ondertekenden de twee een moderne versie van het Atlantisch Handvest, de verklaring waarin Roosevelt en Churchill in 1941 de basisprincipes van de naoorlogse wereldorde vastlegden. Het Handvest vormde later de inspiratie voor internationale samenwerking in onder andere de Verenigde Naties en de NAVO.

In de nieuwe versie beloven de twee landen onder andere te streven naar democratie en vrije en duurzame wereldhandel. Biden wil graag het voortouw nemen in een democratische renaissance die tegenwicht moet bieden aan de opkomst van autocraten. Voor het VK verwijst het Handvest naar de historische speciale relatie tussen beide landen. Na de Brexit is een goede relatie met de VS voor de regering-Johnson onontbeerlijk.

Churchill ging destijds naar de ontmoeting met Roosevelt in Placentia Bay (Newfoundland) op een Brits oorlogsschip, de HMS Prince of Wales. De huidige HMS Prince of Wales, een gloednieuw vliegdekschip, lag donderdag voor de kust van Cornwall.

Lees ook: Komt Joe Biden als vriend of als diplomaat naar Europa?

Naast symboliek was er kritiek. Biden zou Johnson laten weten dat hij vindt dat Johnson een onverantwoord risico neemt met de fragiele vrede in Noord-Ierland, door zich niet flexibel genoeg op te stellen in een Brexit-controverse met de Europese Unie over grenscontroles tussen Noord-Ierland en de rest van het VK.

Om te voorkomen dat er een harde grens zou komen tussen Ierland en Noord-Ierland, kwamen de EU en het VK tijdens de Brexit-onderhandelingen overeen dat de grens in de Ierse Zee zou liggen. Toepassing van de afspraak leidt al maanden tot spanningen tussen Londen en Brussel en wakkert ook politieke onrust in Noord-Ierland aan. De Noord-Ierse unionisten streven naar een zo hecht mogelijke band met de rest van het VK en zijn daarom tegen grenscontroles tussen Noord-Ierland en de rest van het VK.

Reprimande

Johnson ontkende na afloop van de ontmoeting dat Biden hem gesommeerd had de kwestie op te lossen en Amerikaanse diplomaten zeiden dat Biden Johnson niet de les zou lezen, maar geheel vrijblijvend is de Amerikaanse bemoeienis met Britse aangelegenheden natuurlijk niet. De ontmoeting is voorafgegaan door een formele Amerikaanse diplomatieke reprimande, zo lekte donderdagochtend uit.

The Times onthulde dat de hoogste Amerikaanse diplomaat in het VK, Yael Lempert, opdracht had gekregen om een formeel protest aan te tekenen bij de Britse regering. In een gesprek met Lord David Frost, de Brexit-onderhandelaar van de regering-Johnson, zou Lempert Londen ervan hebben beschuldigd spanningen in Ierland en Europa aan te wakkeren. De VS zouden het VK hebben opgeroepen desnoods een impopulair compromis te sluiten met de EU als daarmee de situatie ontzenuwd kan worden.

Bidens nationaleveiligheidsadviseur zei deze week dat de president zich ernstig zorgen maakt over de vrede in Noord-Ierland. Biden is trots op zijn Ierse afkomst, was een tegenstander van de Brexit en vreest nu dat de Goede Vrijdagakkoorden van 1998, waarmee een einde kwam aan dertig jaar sektarisch geweld in Noord-Ierland, in gevaar kunnen komen.

Overleg tussen Frost en Eurocommissaris Maros Sefcovic was woensdag wederom op niets uitgelopen. De EU dreigde daarop met sancties als het VK de afspraken over de grenscontroles niet snel nakomt. De regering-Johnson vindt dat de eisen die de EU stelt aan grenscontroles op goederen die van het VK naar Noord-Ierland gaan te omslachtig zijn.

Rimpelingen

Johnson kan ervan uitgaan dat er de komende dagen in de marge van de G7 nog vaak over Noord-Ierland gesproken zal worden. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen kondigde donderdagochtend aan dat ze samen met Raadsvoorzitter Charles Michel de kwestie in Cornwall zal aankaarten. Von der Leyen zei dat de EU zich in allerhande bochten had gewrongen om het VK tegemoet te komen.

Johnson en minister Michael Gove probeerden de rimpelingen glad te strijken. Het zou niet zo moeilijk zijn om tot overeenstemming met de EU te komen zei Johnson. Gove onderstreepte tijdens een bezoek aan Belfast dat iedereen het erover eens is dat de zaak opgelost moet worden.

De G7 bestaat behalve uit het VK en de VS uit Japan, Canada, Duitsland, Italië en Frankrijk. Daarnaast neemt de EU deel aan het overleg. Het VK heeft dit jaar ook Zuid-Afrika, Australië, India en Zuid-Korea uitgenodigd. Biden zei bij aankomst in Europa woensdagavond dat de VS terug zijn op het wereldtoneel om samen met andere democratische landen te laten zien dat democratieën in staat zijn problemen aan te pakken. Na de G7-top dit weekend, zal Biden maandag in Brussel een NAVO-top bijwonen, dinsdag EU-functionarissen ontmoeten om als finale van zijn eerste buitenlandse reis als president op woensdag in Genève een gesprek te hebben met de Russische president Vladimir Poetin.