Pieter Omtzigt laat zich vernietigend uit over het CDA in interne memo

Den Haag CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt schrijft in een uitgelekt intern document dat hij zich de afgelopen maanden niet gewaardeerd en soms onveilig heeft gevoeld binnen zijn partij.
Pieter Omtzigt stond in december de pers te woord over de Toeslagenaffaire.
Pieter Omtzigt stond in december de pers te woord over de Toeslagenaffaire. Foto David van Dam

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt heeft zich in een interne memo zeer kritisch uitgelaten over zijn partij. In het 76 pagina’s tellende document, dat in handen is van NRC en waar De Limburger als eerste over berichtte, schrijft het Kamerlid dat hij zich de afgelopen maanden in sommige situaties niet gewaardeerd of zelfs onveilig voelde binnen de partij. Omtzigt, die zich de afgelopen jaren inzette om de Toeslagenaffaire boven tafel te krijgen, zit momenteel al enkele maanden overspannen thuis.

Omtzigt schreef het document voor de interne commissie Spies, die de aanloop naar en de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen voor het CDA onderzoekt. Daar vallen onder meer de interne lijsttrekkersverkiezingen, de verkiezingscampagne en de verkiezingsuitslag onder. Hoe het memo is uitgelekt, is niet bekend.

Vervelende reacties

Omtzigt schrijft dat hij onder meer door de Toeslagenaffaire en „andere processen” een afstand tot de partij voelde. Het CDA werd „een omgeving waar ik me niet altijd gewaardeerd voel en op een aantal momenten zelfs ronduit onveilig”, aldus Omtzigt. Het Kamerlid heeft een op 2 juni gedateerde notitie van een geanonimiseerde fractiemedewerker toegevoegd aan zijn eigen document. Deze medewerker schrijft dat CDA’ers die op Omtzigt hadden gestemd tijdens de lijsttrekkersverkiezing daarvoor soms vervelende reacties van partijgenoten kregen.

„Fractiemedewerkers en leden hebben Pieter Omtzigt de volgende termen genoemd: psychopaat, zieke man, teringhond, eikel, gestoord, labiel”, zo staat te lezen in de notitie. „Hij werd omschreven als een man waarmee je niet kan samenwerken, hij zou dringend hulp nodig hebben en bewust de campagne [hebben] gesaboteerd.” Bij de notitie zijn verschillende screenshots van WhatsApp-berichten tussen CDA’ers onderling gevoegd.

Lees ook: De belangrijkste bezwaren uit de vernietigende CDA-notitie van Omtzigt

Omtzigt laat in het memo niets heel van de lijsttrekkersverkiezing van de CDA, die hij in de zomer verloor van Hugo de Jonge. Het Kamerlid probeerde duidelijkheid te krijgen over berichten van onregelmatigheden in de stemprocedure, maar kreeg die niet. Op de dag van de bekendmaking van De Jonge als lijsttrekker zou Omtzigt door de toenmalige partijvoorzitter, Rutger Ploum, beloofd zijn dat hij De Jonge zou opvolgen, mocht hij wegvallen. Toen dat ook echt gebeurde, werd niet Omtzigt, maar Wopke Hoekstra gevraagd lijsttrekker te worden.

„Ondanks de belofte van Rutger ben ik op onheuse wijze gepasseerd als lijsttrekker”, schrijft Omtzigt. Ook stelt hij overspannen de campagne in te zijn gegaan. Toen op 22 december in het Catshuis werd besloten dat alle gedupeerden in de Toeslagenaffaire 30.000 euro overgemaakt zouden krijgen, zakte Omtzigt - zo schrijft hij - door zijn hoeven. Hij vindt de regeling te algemeen en „niet te verantwoorden richting de belastingbetalers”. „Daarvoor was er nooit een miljoen euro beschikbaar gesteld om de nood te lenigen en nu kreeg iedereen plotsklaps 30.000 euro. Ook mensen die slechts 100 euro schade hadden.” Omtzigt noemt de regeling een „dictaat” waar hij geen inspraak in kreeg.

Wildgroei aan overleggen

Omtzigt laat zich in de notitie niet alleen vernietigend uit over het CDA, maar ook over de cultuur binnen het kabinet-Rutte III (VVD, CDA, D66, ChristenUnie). Volgens Omtzigt is onder dit kabinet een wildgroei aan informele overleggen ontstaan die volgens hem „ingaan tegen de grondwettelijke ordening van Nederland”. Zo hekelt hij het maandagse coalitieoverleg, het Catshuisberaad in het weekend en de „akkoordenfabriek”, waaruit onder meer het Klimaatakkoord zou zijn gekomen.

De interim-voorzitter van het CDA, Marnix van Rij, noemt de passages in het document „CDA-onwaardig en daar neem ik als voorzitter met kracht afstand van”. Van Rij zegt dat „het genoemde stuk door Pieter Omtzigt op persoonlijke titel is gemaakt”. „Niemand van de CDA-top heeft dit document eerder ontvangen dan na de publicatie van deze middag.” Voor de zomer moet de interne evaluatie over onder meer de lijsttrekkersverkiezingen zijn afgerond. PVV-leider Geert Wilders zegt in een reactie dat hij volgende week een Kamerdebat over het CDA wil. „Dit beïnvloedt de formatie, die al niet loopt, direct. [..] Het CDA staat op imploderen.”