De ‘mispeer’ van Sywert van Lienden

Het woord ‘mispeer’ is gebakken door sportjournalisten, ontdekte

Vorige week stond er een ongewoon woord in deze krant. In een portret van Sywert van Lienden stelde zijn voormalige mentor Alex Klusman: „Hij is een ontzettend goede campagneman, maar bij deze eigen campagne heeft hij een totale mispeer gemaakt.”

Mispeer – de betekenis laat zich raden. Van Dale geeft als definitie: „Opvallende misser.” Dit naslagwerk vermeldt het werkwoord misperen voor „een opvallende misser begaan”.

Dat lijkt mij in deze context te zacht uitgedrukt. In het tv-programma Buitenhof had Van Lienden het zelf over „een fout”.

Mocht u de uitzending hebben gemist, kijk ’m terug en let op de gezichtsuitdrukkingen en lichaamstaal van Adriaan van Dis, die schuin achter Sywert zit. Van Dis vertolkte met zijn non-verbale ondertiteling de gevoelens van veel kijkers, in ieder geval die van mij: ongeloof en toenemende verbijstering over zoveel immoreel opportunisme, verpakt in gladde praatjes.

Mispeer blijkt geen dialectwoord, zoals ik vermoedde, het is gebakken door sportjournalisten. Sinds het eind van de jaren tachtig is het te vinden op de sportpagina’s van onder meer De Telegraaf, Trouw en de Volkskrant.

Aanvankelijk werd het vooral gebruikt door schaatsers, vervolgens ook door voetballers en trainers. In NRC dook het sinds 2003 slechts zeven keer op, voornamelijk op de sportpagina’s.

Hoewel menigeen de mispeer, zeker in de huidige context, zal associëren met rotte appels, moeten we de herkomst hoogstwaarschijnlijk zoeken bij het werkwoord peren. Als jong voetballertje riep ik tegen mijn kameraden: „Peer ’m erin!” Knal, schiet, ram, dreun, jens de bal erin dus.

Tijdens het Europees kampioenschap voetbal van 2017 lanceerde veilingbedrijf Fruitmasters „Peer ’m erin!” zelfs als leus – zie ook hier de associatie met fruit.

Wist de Haagse politiek hoe rottig misperen kunnen uitpakken? Ja. In 2014 vroeg Emile Roemer (SP) aan premier Mark Rutte (VVD): „Bevestigt de premier nou dat het inderdaad een enorme mispeer is geweest, dat ze dit hadden moeten zien komen?”

De meervoudsvorm debuteerde in die arena in 2009. In een debat over nota bene staatsgaranties vroeg een Kamerlid van GroenLinks: „Stel dat kredietverlening […] op gang komt en dat er toch enkele misperen tussen zitten. Dat is de essentie van het bankiersvak: soms gaat het fout. Wie betaalt dat?”

Van Lienden stelde in Buitenhof dat hij „tot op de dag van vandaag” niet precies weet wie hem die 100 miljoen heeft betaald. De kijkers wisten het wel. Zij.