Opinie

Ook Europese landen roepen Assad als overwinnaar uit

Tien jaar geleden gaf niemand meer een cent om het overleven van Assad. zag dat de buitenwereld nu weer toenadering tot hem zoekt.

Dwars

Heeft Bashar al-Assad toch gewonnen? Nee, zeggen veel analisten, politici en andere mensen, en ik heb het hier ook geschreven. Hij zit er dan nog wel in Damascus, betogen de overwinningssceptici, maar het noorden van zijn land, inclusief de olie, ligt nog grotendeels buiten zijn greep. Her en der in het gebied dat hij dan wél in zijn greep heeft gehouden of heeft terugveroverd, breken voortdurend binnenbrandjes uit. Als zijn bondgenoten Iran en Poccn4 hun militaire hulp zouden staken, durf ik niet voorspellen hoe lang hij het nog zou volhouden. En door zijn eigen wanbeleid, door de oorlog en door zware Amerikaanse en Europese sancties presideert hij over een totaal verarmd land waar de burger klem zit.

Assad is niet veranderd en hij heeft niets hervormd. Hij tolereert geen oppositie, in zijn gevangenissen wordt gemarteld als vanouds en zijn verkiezingsoverwinning op 26 mei met 95,1 procent van de stemmen bij een opkomst van 78,6 procent is die van de klassieke autocraat (al komt hij niet aan Saddam Husseins 100 procent bij een opkomst van eveneens 100 procent in 2002).

Lees ook: ‘Ik was te bang om Assad niet te kiezen

Dit was mijn opmaat naar de overwinning van Assad. Als ik hem was, zou ik triomfantelijk wijzen op het groeiend aantal landen dat de betrekkingen met zijn Syrië aanhaalt en dat de oppositie laat stikken. Eind 2018 begon dat al met de Verenigde Arabische Emiraten en Bahrein, die vervolgens steeds intiemer met hem werden. Saoedi-Arabië wachtte nog, hoewel het onderhorige Bahrein zonder zijn instemming nooit die stap had gezet. Maar Assad kan nu het bezoek van de chef van de Saoedische geheime dienst op zijn conduitestaat bijschrijven. Zelf doen de meeste Arabische leiders qua repressie niet heel veel onder voor Assad. Waarom niet investeren in de wederopbouw van Syrië? De Emiraten hebben Amerika openlijk opgeroepen tot intrekking van hun harde sancties. Waarom Syrië in de invloedssfeer laten van Poccn4 en, belangrijker, Iran? Syriës terugkeer in de Arabische Liga – wat overigens alleen symbolische waarde zou hebben gezien de gewichtloosheid van de Liga – is een kwestie van tijd.

Nog tekenender vind ik dat ook Europese regeringen ambassades heropenen of andere stappen naar normalere relaties zetten. Tsjechië heeft zijn ambassade nooit gesloten, maar Griekenland, Cyprus en Hongarije zijn eveneens aan het normaliseren gegaan. De Europese Unie sluit officieel elke toenadering uit zolang Assad geen structurele hervormingen heeft doorgevoerd. Maar ja, het is natuurlijk maar wat je onder normalisering of toenadering verstaat. „Als een EU-lidstaat zijn ambassade in Damascus heropent, betekent dat niet de normalisering van relaties met het regime – de ambassadeurs gaan niet hun geloofsbrieven aan ‘President’ Assad aanbieden”, aldus een EU-woordvoerder in een email aan TRT-World.

Uiteindelijk is het een kwestie van knopen tellen. Neem Griekenland: de Griekse minister van Buitenlandse Zaken noemde in maart de relaties met Syrië en Libië „extreem belangrijk” in verband met de „krachtige inmenging van Turkije in de regio”. Gedeelde belangen: Griekenland is de grote tegenstander van Turkije in de strijd om olie, gas en invloed in het oostelijk deel van de Middellandse Zee. Assad is niet van plan zich neer te leggen bij de Turkse bezetting in het noorden van zijn land.

Gaan er meer schapen over de dam? Voor wie aan terugzending van Syrische vluchtelingen denkt, is een diplomatieke presentie in Damascus ook wel zo handig.

Lees ook deze reportage: Denemarken stuurt vluchtelingen terug: 'Als we in Syrië aankomen, wordt mijn man vermoord'

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.